Biến chứng thần kinh ở người bệnh đái tháo đường – dấu hiệu cần chú ý

Tê rần bàn chân, châm chích, bỏng rát, đau nhói về đêm hoặc giảm cảm giác khi tiếp xúc với vật nóng, lạnh, vật sắc nhọn là những biểu hiện người bệnh đái tháo đường không nên bỏ qua. Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng thần kinh do đái tháo đường.

Biến chứng thần kinh có thể xuất hiện sau một thời gian dài đường huyết không được kiểm soát tốt. Tổn thương có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh ngoại biên ở bàn chân, cẳng chân, bàn tay, đồng thời cũng có thể liên quan đến hệ thần kinh tự chủ, vốn tham gia điều hòa huyết áp, tiêu hóa, bài tiết mồ hôi và một số chức năng khác của cơ thể.

Vì sao người bệnh đái tháo đường dễ bị tổn thương thần kinh?

Khi đường huyết tăng kéo dài, các dây thần kinh và hệ mạch máu nhỏ nuôi dây thần kinh có thể bị ảnh hưởng. Theo thời gian, khả năng dẫn truyền tín hiệu thần kinh suy giảm, làm xuất hiện các rối loạn cảm giác, đau, tê bì hoặc mất cảm giác.

Điểm cần lưu ý là biến chứng thần kinh có thể diễn tiến chậm. Một số người bệnh chỉ thấy tê nhẹ, châm chích hoặc rát bỏng bàn chân trong giai đoạn đầu. Khi cảm giác đau, nóng, lạnh giảm rõ, người bệnh có thể bị trầy xước, phồng rộp, bỏng hoặc loét chân mà không nhận ra sớm.

Những dấu hiệu cần chú ý

Người bệnh đái tháo đường nên theo dõi các biểu hiện sau:

– Tê bì, châm chích, bỏng rát: Cảm giác tê rần, kim châm, nóng rát ở bàn chân hoặc bàn tay. Triệu chứng có thể rõ hơn vào ban đêm.

– Giảm hoặc mất cảm giác: Khó nhận biết nóng, lạnh, đau hoặc áp lực ở bàn chân. Đây là yếu tố làm tăng nguy cơ vết thương không được phát hiện kịp thời.

– Đau hoặc chuột rút vùng bàn chân, cẳng chân: Một số người có cảm giác đau rát, đau nhói, đau âm ỉ hoặc chuột rút, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt.

– Biểu hiện rối loạn thần kinh tự chủ: Người bệnh có thể gặp đầy bụng, khó tiêu, táo bón, tiêu chảy, vã mồ hôi bất thường, chóng mặt khi đứng dậy hoặc tụt huyết áp tư thế. Khi có các biểu hiện này, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá để tìm nguyên nhân phù hợp.

Vì sao cần kiểm tra bàn chân mỗi ngày?

Ở người bệnh đái tháo đường, giảm cảm giác bàn chân làm cho các vết xước, vết phồng rộp, chai chân hoặc vết loét nhỏ dễ bị bỏ sót. Nếu kèm theo tuần hoàn máu kém, vết thương có thể chậm lành và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Người bệnh nên dành vài phút mỗi ngày để quan sát lòng bàn chân, kẽ ngón chân, gót chân và vùng quanh móng. Nếu khó tự nhìn thấy lòng bàn chân, có thể dùng gương hoặc nhờ người thân hỗ trợ.

Cần đi khám sớm khi có một trong các dấu hiệu sau: vết thương ở chân không lành, vùng da đỏ nóng sưng đau, chảy dịch, đổi màu da, vết loét, bàn chân sưng nóng bất thường hoặc đau tăng. Người bệnh không nên tự cắt lọc vết chai, tự đắp thuốc lá, tự dùng kháng sinh hoặc tự xử trí vết thương sâu tại nhà.

Người bệnh nên làm gì để giảm nguy cơ biến chứng?

– Kiểm soát đường huyết theo chỉ định: Dùng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ, theo dõi đường huyết, tái khám định kỳ và duy trì chế độ ăn phù hợp. Việc kiểm soát huyết áp, mỡ máu, cân nặng và ngưng hút thuốc cũng cần được chú ý vì các yếu tố này ảnh hưởng đến mạch máu và thần kinh.

– Chăm sóc bàn chân hằng ngày: Rửa chân bằng nước ấm, lau khô kỹ, nhất là vùng kẽ ngón. Có thể dưỡng ẩm vùng da khô, nhưng tránh bôi kem vào kẽ ngón chân để giảm nguy cơ ẩm ướt và nhiễm nấm.

– Chọn giày dép phù hợp: Mang giày dép mềm, vừa chân, không bó chặt mũi chân. Trước khi mang giày, nên kiểm tra bên trong giày để tránh sỏi nhỏ, dị vật hoặc đường may cứng gây trầy xước. Người bệnh không nên đi chân trần, kể cả trong nhà.

– Tầm soát định kỳ: Người bệnh đái tháo đường nên được kiểm tra bàn chân và đánh giá nguy cơ biến chứng thần kinh ít nhất hằng năm, hoặc thường xuyên hơn nếu đã có tê bì, mất cảm giác, biến dạng bàn chân, chai chân, vết loét cũ, bệnh thận, bệnh mạch máu ngoại biên hoặc tiền sử đoạn chi.

Biến chứng thần kinh do đái tháo đường có thể được phát hiện sớm nếu người bệnh chú ý đến các thay đổi cảm giác ở bàn chân, chăm sóc chân đúng cách và tái khám đều đặn. Khi có tê bì, bỏng rát, đau nhói, giảm cảm giác hoặc xuất hiện vết thương ở chân, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn xử trí phù hợp.

Bác sĩ Chuyên khoa I – Âu Văn Khê

Lịch khám Sáng thứ 2 hàng tuần

————————-

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường 8 – Quận Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070