Các vị thuốc thanh nhiệt giải khát trong mùa nắng nóng

Thời tiết nắng nóng có thể làm cơ thể dễ mất nước, rối loạn điều hòa thân nhiệt và làm tăng nguy cơ xuất hiện một số vấn đề sức khỏe như cảm nắng, say nóng, rôm sảy, rối loạn tiêu hóa, viêm họng, cảm cúm hoặc làm nặng thêm bệnh lý tim mạch ở người có bệnh nền. Vì vậy, trong mùa nóng, việc uống đủ nước, hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt, bảo vệ da khi tiếp xúc ánh nắng và đảm bảo vệ sinh thực phẩm là những biện pháp cần được duy trì thường xuyên.

Trong Y học cổ truyền, một số vị thuốc và thực phẩm có tính thanh nhiệt, sinh tân, lợi tiểu, giải độc thường được sử dụng để hỗ trợ cơ thể thích nghi tốt hơn với thời tiết nóng. Các vị thường gặp gồm rau má, râu ngô, mã đề, cỏ tranh, bồ công anh, diếp cá, la hán quả, hoa cúc, đậu xanh, nha đam, chanh, sả, gừng, hạt sen và trà xanh. Tùy tính vị, quy kinh và công năng, mỗi vị thuốc có cách sử dụng và đối tượng phù hợp khác nhau.

Một số vị thuốc có tính mát hoặc hàn như rau má, mã đề, cỏ tranh, râu ngô, đậu xanh, nha đam, hoa cúc, la hán quả thường được dùng trong các món nước thanh nhiệt. Những vị này có thể giúp làm dịu cảm giác nóng trong, hỗ trợ lợi tiểu, giảm khát và bổ sung nước cho cơ thể. Tuy nhiên, người có thể trạng tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy, phụ nữ mang thai hoặc người đang có bệnh lý mạn tính cần thận trọng khi sử dụng thường xuyên.

Một số vị khác như gừng, sả hoặc nhân sâm có tính ấm, không thuộc nhóm thanh nhiệt theo nghĩa thông thường. Các vị này có thể được phối hợp trong một số thức uống nhằm điều hòa tiêu hóa, hỗ trợ làm ấm tỳ vị hoặc giúp cơ thể ra mồ hôi khi cần thiết. Vì vậy, không nên sử dụng các vị thuốc này một cách tùy tiện với mục đích “giải nhiệt”, đặc biệt ở người đang sốt cao, háo khát nhiều, táo bón, miệng khô hoặc có biểu hiện nhiệt rõ.

Từ các nguyên liệu quen thuộc, có thể chế biến nhiều loại nước uống phù hợp trong mùa nóng như nước râu ngô lá dứa, nước rau má, rau má đậu xanh, nước rau má rễ tranh mía lau, nước sâm, nước sâm bí đao, trà hoa cúc, trà xanh, nước nha đam, nước chanh sả gừng, nước chanh tươi, nước dừa, nước mía, sữa hạt sen hoặc sữa đậu xanh khoai lang. Các món uống này nên được chế biến hợp vệ sinh, dùng trong ngày và điều chỉnh lượng đường phù hợp, nhất là với người thừa cân, đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa.

Khi dùng các loại nước mát, cần uống với lượng vừa phải, khoảng 1-2 ly mỗi ngày, không dùng thay hoàn toàn nước lọc. Không nên uống quá lạnh vì có thể gây đau họng, lạnh bụng hoặc rối loạn tiêu hóa. Người có bệnh thận, tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc điều trị nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc nhân viên y tế trước khi sử dụng thường xuyên các loại nước từ dược liệu.

Bên cạnh việc lựa chọn thức uống phù hợp, phòng ngừa tác động của nắng nóng vẫn cần dựa trên các nguyên tắc cơ bản: uống đủ nước, tránh ra ngoài vào giờ nắng cao điểm, mặc trang phục thoáng mát, che chắn và bảo vệ da khi đi ngoài trời, ăn uống hợp lý, bảo quản thực phẩm đúng cách, ngủ đủ giấc, luyện tập thể dục vừa sức, theo dõi chỉ số tia cực tím và chất lượng không khí khi cần thiết.

Các vị thuốc và món nước thanh nhiệt có thể là lựa chọn hỗ trợ trong chăm sóc sức khỏe mùa nóng nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, không nên xem đây là biện pháp điều trị thay thế. Khi có các dấu hiệu như sốt cao, lơ mơ, khát nhiều, tiểu ít, chóng mặt, đau đầu dữ dội, nôn ói, tiêu chảy kéo dài hoặc mệt lả sau khi tiếp xúc nắng nóng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền

Lịch khám Chiều thứ 4 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070