Cẩn trọng khi dùng thuốc Y học cổ truyền không rõ nguồn gốc

“Bác sĩ có lời khuyên gì để người dân, nhất là người lớn tuổi, tỉnh táo trước các loại thuốc trôi nổi?”

Điều đầu tiên tôi mong người dân ghi nhớ rằng: đừng vì sợ tác dụng phụ của thuốc được kê đơn mà tìm đến một loại thuốc còn không biết bên trong chứa gì. Thuốc được bác sĩ kê có thể có tác dụng không mong muốn, nhưng thành phần, liều lượng, chỉ định và cách theo dõi đều đã được xác định. Với thuốc trôi nổi, cả tác dụng lẫn độc tính đều nằm ngoài sự kiểm soát.

Người dân nên đặc biệt cảnh giác khi gặp các lời quảng cáo như “chữa bách bệnh”, “uống vài ngày là khỏi”, “không cần xét nghiệm”, “không cần đi bệnh viện”, “không có tác dụng phụ”, “ai cũng dùng được” hoặc “đã dùng thuốc này thì phải bỏ hết thuốc bác sĩ kê”. Trong y học không có một đơn thuốc phù hợp với mọi người, càng không có một loại thuốc chữa được hàng loạt bệnh có cơ chế hoàn toàn khác nhau.

Một sản phẩm cũng không nên được sử dụng khi không có nhãn, không ghi rõ thành phần, không có đơn vị sản xuất chịu trách nhiệm, số lô, hạn sử dụng, cách dùng và điều kiện bảo quản. Đối với thuốc được kê hoặc bốc tại cơ sở khám chữa bệnh Y học cổ truyền, người bệnh cần biết ai là người khám, ai kê đơn, các vị thuốc chính, liều dùng, thời gian sử dụng và ngày tái khám. Đó vừa là nguyên tắc an toàn, vừa thể hiện sự nghiêm túc của người hành nghề.

Người cao tuổi nên lập một danh sách đầy đủ tất cả những gì mình đang sử dụng: thuốc kê đơn, thuốc mua ngoài, thuốc cổ truyền, dược liệu, trà thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Khi đi khám, nên mang danh sách ấy cùng vỏ hộp, bao bì hoặc mẫu thuốc còn lại. Không nên giấu bác sĩ vì ngại bị trách. Đối với người thầy thuốc, điều cần biết là bệnh nhân đã dùng chất gì để xử trí an toàn, chứ không phải để phê phán sự lựa chọn của họ.

Gia đình cũng cần quan tâm đến cha mẹ, ông bà nhiều hơn. Người lớn tuổi thường tin lời người quen, quý người biếu thuốc và ngại bỏ một loại thuốc đã mua nhiều tiền. Con cháu không nên chỉ nói “đừng uống” rồi cất thuốc đi, mà cần giải thích vì sao nguy hiểm, kiểm tra bao bì, hỏi nguồn mua và đưa các cụ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường.

Nếu người bệnh đã uống thuốc trôi nổi và thấy giảm đau rất nhanh, tăng cân nhanh, mặt tròn, phù chân, đường huyết hoặc huyết áp tăng, cần nghĩ đến khả năng có hoạt chất không được công bố. Người bệnh nên mang thuốc đến cơ sở y tế để được đánh giá. Bác sĩ có thể căn cứ thời gian sử dụng, triệu chứng và tình trạng lâm sàng để quyết định có cần kiểm tra đường huyết, chức năng gan, thận, điện giải, công thức máu hoặc chức năng tuyến thượng thận hay không.

Cần đi khám sớm khi xuất hiện phù mặt hoặc phù chân tăng dần, tiểu ít, mệt nhiều, vàng da, đau bụng kéo dài, đường huyết hoặc huyết áp khó kiểm soát. Cần đến bệnh viện ngay hoặc gọi cấp cứu nếu người bệnh khó thở, lơ mơ, ngất, co giật, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, nôn ói liên tục hoặc có biểu hiện tụt huyết áp.

Sau cùng, tôi muốn nhấn mạnh rằng cảnh báo thuốc trôi nổi không phải là phủ nhận giá trị của thuốc Nam hay Y học cổ truyền. Trái lại, muốn bảo vệ uy tín của Y học cổ truyền thì càng phải kiên quyết loại bỏ những sản phẩm mượn danh “thuốc Nam”, “thuốc Đông y” hay “thuốc gia truyền” để bán một hỗn hợp không rõ thành phần, không được kiểm soát và không có người chịu trách nhiệm.

Một loại thuốc tốt không chỉ làm người bệnh dễ chịu trong vài ngày. Thuốc tốt phải được dùng đúng người, đúng bệnh, đúng liều, đúng thời gian, có thể theo dõi được hiệu quả và xử trí được tác dụng không mong muốn. Đó là nguyên tắc mà dù theo Y học cổ truyền hay y học hiện đại, người làm nghề chân chính đều phải tôn trọng.

Phó Giáo sư – Tiến sĩ – Bác sĩ Nguyễn Thị Bay

Lịch khám sáng thứ 2 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070