Cẩn trọng nhiễm giun sán với trài lưu an đồ tái – sống

Những năm gần đây, việc tiêu thụ các món ăn từ thịt sống, nội tạng động vật hoặc thực phẩm chưa nấu chín kỹ ngày càng trở nên phổ biến, nhất là trong giới trẻ. Đây không chỉ là xu hướng thưởng thức ẩm thực mới lạ mà còn là hệ quả của những trào lưu lan rộng trên mạng xã hội. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo: “Ăn sống – ăn tái không phải là trào lưu an toàn”, ngược lại còn tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ cho sức khỏe mà người trẻ thường chủ quan bỏ qua.

Hậu quả cấp tính khi ăn phải thực phẩm nhiễm giun sán, ký sinh trùng

Việc ăn phải nội tạng, thịt sống hoặc thực phẩm không được chế biến kỹ, đặc biệt là các loại động vật, có thể dẫn đến nhiễm các loại giun sán và ký sinh trùng nguy hiểm. Biểu hiện ban đầu có thể là:

– Buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy.

– Sốt nhẹ hoặc sốt cao (nếu nhiễm nhiều).

– Ngứa, nổi mề đay, phát ban do phản ứng miễn dịch.

– Mệt mỏi, chán ăn kéo dài.

– Trường hợp nặng, giun sán có thể gây tắc ruột.

Đặc biệt, một số loại sán như sán dải heo (Taenia solium) nếu xâm nhập lên não có thể gây viêm não, động kinh, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Hành động đúng khi nghi ngờ ăn phải thực phẩm có sán

Khi phát hiện hoặc nghi ngờ ăn phải thực phẩm sống, tái, hoặc nghi nhiễm sán:

– Giữ bình tĩnh, không tự ý dùng thuốc khi chưa xác định rõ loại giun sán.

– Theo dõi kỹ biểu hiện cơ thể trong 24–72 giờ (đau bụng, sốt, dị ứng, rối loạn tiêu hóa…).

– Đến cơ sở y tế để làm xét nghiệm phân, máu tìm ký sinh trùng và được bác sĩ chỉ định thuốc phù hợp.

– Mỗi loại giun sán cần phác đồ điều trị khác nhau, việc tự ý dùng thuốc có thể gây biến chứng hoặc không hiệu quả.

Những loại giun sán nguy hiểm dễ lây qua thực phẩm sống, tái

– Sán dải heo (Taenia solium): Thường gặp trong thịt heo tái, có thể di chuyển lên não, gây u nang, viêm não rất nguy hiểm.

– Sán lá gan nhỏ (Clonorchis sinensis): Lây qua cá nước ngọt sống (gỏi cá), dễ gây viêm gan, xơ gan, ung thư đường mật.

– Sán lá phổi (Paragonimus spp.): Có trong cua, tôm nước ngọt chưa nấu chín, gây ho kéo dài, dễ nhầm với lao phổi.

– Giun xoắn (Trichinella spiralis): Thường xuất hiện trong thịt heo rừng, thú hoang dã, gây viêm cơ, tổn thương tim, thần kinh.

– Sán dải bò (Taenia saginata): Có trong thịt bò sống/tái, làm rối loạn tiêu hóa, giảm hấp thu dinh dưỡng….

Những thực phẩm, món ăn có nguy cơ cao nhất

Chuyên gia cảnh báo những thực phẩm sau tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm giun sán, ký sinh trùng:

– Gan, mật động vật (có thể chứa sán lá gan).

– Ruột non, dạ dày động vật (lòng, phá lấu…) – là nơi ký sinh nhiều loại giun sán.

– Tiết canh, máu sống – dễ nhiễm vi khuẩn, virus, trứng sán.

– Cá nước ngọt sống (gỏi cá, nem chua) – nguy cơ sán lá gan nhỏ rất cao.

– Thịt heo, bò tái – dễ chứa ấu trùng sán dải heo, bò.

– Cua, tôm sống hoặc chưa nấu kỹ (gỏi tôm, mắm cua) – nguy cơ sán lá phổi.

Khuyến cáo từ chuyên gia y tế

Để bảo vệ sức khỏe, cộng đồng nên:

– Tuyệt đối không ăn thịt, cá, hải sản, các món ăn sống, tái, chưa nấu chín kỹ, đặc biệt tại các hàng quán vỉa hè, không đảm bảo nguồn gốc.

– Tẩy giun định kỳ mỗi 6 tháng, nhất là người hay ăn ngoài.

– Rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

– Chỉ uống nước đã đun sôi, không sử dụng nước chưa qua xử lý.

– Mua thực phẩm tại địa chỉ uy tín, được kiểm duyệt rõ ràng về chất lượng.

Góc nhìn khoa học – kiểm chứng thêm từ y văn quốc tế

Theo các nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát & Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Việt Nam nằm trong nhóm các nước có tỉ lệ nhiễm giun sán từ thực phẩm khá cao. Hầu hết các ca mắc đều liên quan đến thói quen ăn gỏi cá, thịt sống, nội tạng động vật hoặc không chú trọng an toàn vệ sinh thực phẩm. Nhiều trường hợp sán não, sán lá gan nhỏ, sán lá phổi được ghi nhận tại các bệnh viện lớn trong nước đều bắt nguồn từ các món ăn “đặc sản” chưa chín kỹ.

Bài học kinh nghiệm từ Nhật Bản và Hàn Quốc cũng cho thấy: Khi luật an toàn thực phẩm được siết chặt, quy trình kiểm duyệt nghiêm ngặt từ trang trại đến bàn ăn, tỷ lệ mắc các bệnh giun sán từ thực phẩm giảm rõ rệt.

Đừng đánh đổi sức khỏe lấy trải nghiệm ẩm thực nguy hiểm! Ăn chín uống sôi, chủ động tẩy giun định kỳ và lựa chọn thực phẩm an toàn là những biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Khi có biểu hiện bất thường sau khi ăn uống, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

Bác sĩ Chuyên khoa I Nguyễn Trần Như Thủy

Lịch khám Sáng thứ 3 hàng tuần

————————-

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070