Cảnh báo thông tin sai lệch: Ho mạnh không giúp đẩy bật cục máu đông và cứu khỏi đột quỵ

Trong thời gian gần đây, mạng xã hội lan truyền một thông tin gây xôn xao rằng: “khi cảm thấy dấu hiệu đột quỵ sắp xảy ra, chỉ cần đứng dậy và ho thật mạnh nhiều lần sẽ giúp tống cục máu đông ra khỏi mạch máu và tránh được nguy cơ tử vong”. Một số nội dung còn hướng dẫn người đọc “hãy ghi nhớ mẹo này vì nó có thể cứu sống chính bạn hoặc người thân”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đây là thông tin hoàn toàn sai lệch, không có cơ sở khoa học, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ khiến người bệnh chậm trễ điều trị và rơi vào tình trạng nguy kịch.

Không có chuyện ho mạnh có thể làm bật cục máu đông hoặc cứu người khỏi đột quỵ

Khái niệm “ho mạnh để cứu đột quỵ” không tồn tại trong bất kỳ hướng dẫn y khoa chính thống nào từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), hay các hiệp hội đột quỵ quốc tế. Phương pháp ho cưỡng bức (cough CPR) đôi khi được đề cập trong các tình huống loạn nhịp tim xảy ra trong môi trường được giám sát y tế (như phòng khám, phòng cấp cứu, có theo dõi điện tâm đồ), nhằm hỗ trợ duy trì lưu thông máu tạm thời cho đến khi có can thiệp chuyên môn. Tuy nhiên, ho cưỡng bức không có tác dụng đối với đột quỵ, và tuyệt đối không nên áp dụng trong cộng đồng hoặc tự thực hiện tại nhà.

Đột quỵ là một tình trạng cấp cứu thần kinh, không liên quan đến rối loạn nhịp tim trong đa số trường hợp, và cũng không thể xử lý bằng cách cố gắng làm tăng áp lực trong lồng ngực như hành động ho mạnh.

Việc tin theo và thực hiện các phương pháp không được kiểm chứng như “đứng lên ho mạnh” có thể khiến người bệnh bỏ lỡ “thời gian vàng” để điều trị, làm tăng nguy cơ tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong.

Đột quỵ là gì? Vì sao cần nhận biết và cấp cứu kịp thời?

Đột quỵ, hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là tình trạng mạch máu đưa máu lên não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, khiến một phần não bị thiếu oxy đột ngột. Chỉ trong vài phút, tế bào não bắt đầu chết đi. Có hai loại đột quỵ chính:

– Đột quỵ thiếu máu não (chiếm khoảng 80–85%): do cục máu đông gây tắc nghẽn động mạch não.

– Đột quỵ xuất huyết não (chiếm khoảng 15–20%): do vỡ mạch máu não gây chảy máu trong não.

Đột quỵ có thể để lại hậu quả nặng nề như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, mất nhận thức, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ – Quy tắc FAST

Các tổ chức y tế khuyến cáo cộng đồng cần ghi nhớ quy tắc FAST để phát hiện sớm đột quỵ:

F – Face (Khuôn mặt): Quan sát thấy một bên mặt bị xệ xuống, méo miệng, mất cân xứng khi cười hoặc nói.

A – Arms (Cánh tay): Người bệnh không thể giơ đều hai tay, một tay yếu hoặc rơi xuống.

S – Speech (Ngôn ngữ): Nói khó, nói lắp, nói không rõ hoặc không thể nói được.

T – Time (Thời gian): Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần gọi ngay cấp cứu 115. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể chết.

Cần nhấn mạnh rằng: thời gian là yếu tố quyết định sống còn. Việc chậm trễ vài phút cũng có thể dẫn đến hậu quả không thể phục hồi.

Các biện pháp phòng ngừa đột quỵ hiệu quả theo y học hiện đại

Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, nhưng đa số trường hợp có liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát được, bao gồm:

– Tăng huyết áp: Là nguyên nhân hàng đầu. Cần đo huyết áp định kỳ, dùng thuốc đúng chỉ định, tránh tự ý bỏ thuốc.

– Đái tháo đường: Kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm nguy cơ tổn thương mạch máu.

– Rối loạn lipid máu, xơ vữa động mạch: Giảm cholesterol “xấu” bằng chế độ ăn ít chất béo bão hòa, tăng hoạt động thể chất.

– Hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia: Làm tăng nguy cơ co thắt mạch máu và hình thành cục máu đông.

– Ít vận động, béo phì: Làm suy giảm tuần hoàn, tăng nguy cơ đột quỵ.

– Căng thẳng kéo dài, giấc ngủ kém: Ảnh hưởng đến huyết áp và hệ tim mạch.

Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng hợp lý là nền tảng quan trọng trong phòng ngừa:

– Hạn chế muối (dưới 5g/ngày), giảm thực phẩm chế biến sẵn.

– Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên cám, cá biển.

– Uống đủ nước, hạn chế nước ngọt có đường và mỡ động vật.

– Khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát các bệnh là yếu tố nguy cơ.

Khuyến nghị xử trí khi gặp người có dấu hiệu đột quỵ:

Khi nghi ngờ người thân hoặc người xung quanh có dấu hiệu đột quỵ:

– Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.

– Không để người bệnh tự di chuyển, không cố cho uống thuốc, ăn uống hoặc ho mạnh.

– Đặt người bệnh nằm nghiêng sang một bên nếu có nguy cơ nôn ói, đầu nâng cao nhẹ.

– Theo dõi nhịp thở và ý thức cho đến khi có nhân viên y tế đến.

Việc lan truyền các “mẹo chống đột quỵ” như đứng dậy ho mạnh không chỉ phản khoa học mà còn gây hậu quả nghiêm trọng nếu người bệnh áp dụng sai. Thay vào đó, cộng đồng cần trang bị kiến thức y học đúng đắn, biết cách nhận biết, xử trí kịp thời khi phát hiện đột quỵ và chủ động phòng ngừa bằng lối sống lành mạnh và tầm soát định kỳ.

TS BS. Bùi Phạm Minh Mẫn

Lịch khám Sáng thứ 3 hàng tuần

————————-

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường 8 – Quận Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070