Cây ô môi và những công dụng cần biết

Ô môi là một món ăn – vị thuốc nam quen thuộc với người dân, đặc biệt ở vùng Nam bộ. Có câu ca: “Trái ô môi ruột đỏ, vỏ bùi / Để trong tủ kiếng đãi người xứ xa”. Không chỉ là món ăn chơi quen thuộc, nhiều kinh nghiệm dân gian sử dụng vị thuốc này đã được lưu truyền.

Ô môi có tên khoa học là Cassia grandis L.f., trồng phổ biến ở Miền Nam Việt Nam, nhất là các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Cây còn được gọi với các tên khác như Canh ki na Việt Nam, Mạy khuôm (Tày), cây Cốt khí, Bò cạp đỏ. Theo y học cổ truyền, quả ô môi có tính vị: vị ngọt, hơi đắng, mùi hăng; chủ trị các chứng đau nhức xương khớp, kích thích tiêu hoá, nhuận tràng, kiết lỵ, lá tắm ngoài trị hắc lào.

Mùa quả vào mùa đông, hái về bỏ vỏ, bỏ nhân, chỉ lấy cùi ngâm rượu, trung bình một quả ô môi có thể ngâm với nửa lít rượu 25 – 30 độ, trong 15 – 20 ngày là dùng được.

Quả dùng sống chữa táo bón với liều 4 – 6g (nhuận tràng) hoặc 10 – 20g (tẩy xổ). Ngâm rượu làm thuốc tiêu, thuốc bổ giúp hỗ trợ tiêu hóa, ăn ngon cơm, chữa đau nhức xương khớp. Nếu nấu cơm và hạt (1kg) với 1 lít nước rồi lọc và cô cách thủy đến thành cao, liều dùng từ 5 – 15g.

Thành phần hóa học trong cơm quả Ô môi có đường, chất nhầy, Tannin, Saponin, Calcium, Oxalate, Anthraglucoside, sáp, tinh dầu, chất nhựa. Trong hạt có chứa chất béo. Trong lá có chứa Anthraglucoside, Flavonoide.

Các nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy bột chiết xuất từ cây Ô môi (Cassia grandis) ở các nồng độ khác nhau có thể hoạt động như một nguồn prebiotic để tăng cường sự phát triển của lợi khuẩn Lactobacillus acidophilus trong quá trình tiêu hóa đường tiêu hóa. Một nghiên cứu khác về tác dụng chống khối u cho thấy hợp chất galactomannan từ chiết xuất Ô môi (C. grandis) thể hiện tác dụng gây độc tế bào đối với dòng tế bào ung thư biểu mô đại tràng (HT-29), đặc biệt khi sử dụng ở nồng độ 5 mg/mL.

Quả ô môi có thể được dùng chế biến làm các món ăn chơi như chè, nấu với đậu xanh, đường phèn, nước cốt dừa, hoặc sấy khô phần cơm của quả để làm món ăn vặt. Vì quả có tính nhuận tràng, nên cần lưu ý liều lượng khi sử dụng. Người mang thai, người cho con bú hoặc đang mắc những bệnh suy yếu cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng ở dạng thuốc hoặc rượu ngâm điều trị lâu dài.

Bác sĩ Phạm Ánh Ngân

Lịch khám Sáng thứ 6 hàng tuần

————————-

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070