Chắp lẹo: Điều trị kết hợp Đông – Tây y

Chắp lẹo là một tình trạng viêm nhiễm thường gặp ở vùng mi mắt, do tắc nghẽn tuyến nhờn hoặc nhiễm khuẩn. Bệnh thường xuất hiện dưới dạng một nốt sưng đỏ, đau ở bờ mi, có thể có mủ, gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Chắp và lẹo thường được gọi chung trong dân gian, có thể xảy ra ở cả trẻ em và người lớn.

– Lẹo mắt (Hordeolum): Là tình trạng viêm cấp tính, có mủ, thường do vi khuẩn tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) gây nên. Lẹo thường đau, đỏ, sưng và có thể tự vỡ chảy mủ sau vài ngày.

– Chắp (Chalazion): Là tình trạng viêm mạn tính, không nhiễm khuẩn, do tắc nghẽn tuyến Meibomius hoặc tuyến Zeiss, tạo thành một khối u nhỏ không đau trên mi mắt.

Chẩn đoán

Việc chẩn đoán chắp lẹo chủ yếu dựa trên khám lâm sàng:

– Khám bằng mắt thường: Bác sĩ quan sát mi mắt để nhận biết vị trí sưng, đỏ, đau. Lẹo thường nằm gần bờ mi và có mủ; trong khi chắp nằm sâu hơn, không có mủ, không đau rõ rệt.

– Sờ nắn: Lẹo thường mềm và đau, trong khi chắp rắn hơn, không đau hoặc chỉ hơi tức.

– Tiền sử bệnh: Hỏi về thời gian xuất hiện, các yếu tố kích thích như dụi mắt, tiếp xúc bụi bẩn, stress, rối loạn tuyến bã…

– Kiểm tra thị lực và nhãn áp: Trong một số trường hợp nặng hoặc tái phát nhiều lần, cần loại trừ các nguyên nhân sâu xa khác.

Điều trị bằng phương pháp Đông – Tây y kết hợp

Phối hợp điều trị kết hợp Đông – Tây y ngày càng được ưa chuộng nhờ tính hiệu quả, an toàn và giảm nguy cơ tái phát.

Y học hiện đại:

– Chườm ấm: Là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả, giúp tăng tuần hoàn, làm mềm và thoát mủ. Nên chườm ấm 3–4 lần/ngày, mỗi lần 10–15 phút.

– Thuốc nhỏ mắt, mỡ tra mắt kháng sinh: Thường dùng kháng sinh nhóm chloramphenicol hoặc tobramycin để ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng.

– Kháng sinh đường uống: Áp dụng cho các trường hợp lẹo nhiều, viêm lan rộng, hoặc người suy giảm miễn dịch.

– Phẫu thuật: Với chắp to, tồn tại lâu ngày không tiêu, bác sĩ sẽ thực hiện tiểu phẫu để dẫn lưu.

Y học cổ truyền

Theo Đông y, chắp lẹo được xếp vào chứng “Châm nhãn” – nguyên nhân do phong nhiệt bên ngoài kết hợp thấp nhiệt trong cơ thể. Nguyên tắc điều trị: Thanh nhiệt, giải độc, tán kết.

– Bài thuốc uống: Ngân kiều giải độc thang: Liên kiều, Cát cánh, Kinh giới, Đạm đậu xị, Ngưu bàng tử, Kim ngân hoa, Bạc hà, Cam thảo.

– Châm cứu – bấm huyệt: Các huyệt thường dùng: Tinh minh, Toàn trúc, Ngư yêu, Hợp cốc, giúp điều hòa khí huyết vùng mắt, hỗ trợ tiêu viêm.

– Chích lể (lể huyết): Chích lể (lể huyết) là một phương pháp điều trị y học cổ truyền nhằm loại trừ nhiệt độc và ứ trệ tại chỗ, hỗ trợ làm tiêu lẹo/chắp nhanh chóng. Đây là biện pháp được ghi nhận có hiệu quả trong giai đoạn lẹo đã sưng đỏ rõ, có dấu hiệu mưng mủ nhưng chưa tự vỡ trên lâm sàng. Tác dụng: Tán ứ, tiêu viêm, tiêu độc tại chỗ, thông kinh lạc, thúc đẩy lưu thông khí huyết, làm lẹo/chắp nhanh tiêu, giảm đau tức thì. Các huyệt thường dùng: Phế du (2 bên), Nhĩ tiêm (2 bên), Thâu châm (2 bên). Chống chỉ định: người sợ máu, đang chảy máu khó cầm, suy nhược.

Ưu điểm của phương pháp kết hợp

– Giảm thời gian điều trị: Tây y giúp xử lý nhanh triệu chứng cấp tính, Đông y hỗ trợ điều hòa cơ thể, nâng cao đề kháng.

– Ít tác dụng phụ: Sử dụng bài thuốc Đông y đúng cách sẽ giúp hạn chế lạm dụng kháng sinh và chống viêm.

– Ngăn tái phát: Đông y chú trọng điều trị tận gốc nguyên nhân, đặc biệt ở người hay tái phát do tỳ vị hư, nhiệt độc tích tụ.

Phòng ngừa

– Vệ sinh mắt và tay thường xuyên.

– Tránh dụi mắt khi tay bẩn.

– Không dùng chung khăn, đồ trang điểm mắt.

– Bổ sung vitamin A, C, E và kẽm cho mắt khỏe mạnh.

– Quản lý stress và ngủ đủ giấc.

ThS BS. Lê Ngô Minh Như

BSCKI BSNT. Lê Ngọc Châu

Phòng khám Ngũ Quan (Tai Mũi Họng – Mắt)

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường 8 – Quận Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070