cover cs3 for web1

ĐIỀU TRỊ TĂNG TIẾT MỒ HÔI BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN

Thứ sáu - 30/09/2022 21:36
Khoảng 1-3% dân số trên thể giới bị ảnh hưởng bởi tình trạng tăng tiết mồ hôi, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh, gián đoạn hoạt động bình thường hàng ngày, công việc cũng như mặc cảm về tâm lý.
ĐIỀU TRỊ TĂNG TIẾT MỒ HÔI BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN
Tăng tiết mồ hôi là gì?

Tiết mồ hôi là cách cơ thể tự làm mát và duy trì nhiệt độ bình thường khi bị sốt, vận động thể chất trong một môi trường nóng bức. Tuy nhiên, một số người có thể tiết ra lượng mồ hôi lớn hơn cần thiết để làm mát cơ thể, kể cả khi không trải qua quá trình vận động mạnh, hiện tượng này được gọi là chứng tăng tiết mồ hôi quá mức – Hyperhidrosis.

Tăng tiết mồ hôi (Hyperhidrosis) là một biểu hiện bất thường do tiết mồ hôi quá mức yêu cầu điều tiết nhiệt độ của cơ thể trong điều kiện bình thường và không kiểm soát được. Tăng tiết mồ hôi là khi > 1 mL/m2 da trong 1 phút, lúc nghỉ, nhiệt độ phòng 250C.

Nguyên nhân gây tăng tiết mồ hôi là gì?

Tăng tiết mồ hôi nguyên phát: Theo Hiệp hội bác sĩ gia đình Mỹ (AFFP) tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng bao gồm: Đổ mồ hôi khu trú, có thể nhìn thấy và tăng tiết mồ hôi nhiều hơn trong 6 tháng mà không rõ nguyên nhân và có ít nhất 2 trong số các triệu chứng sau: 
- Đổ mồ hôi hai bên và đối xứng.
- Suy giảm các hoạt động hàng ngày.
- Xuất hiện ít nhất một lần mỗi tuần.
- Tuổi khởi phát thường <25 tuổi.
- Không xảy ra khi ngủ
- Tiền sử gia đình có người bị bệnh tăng tiết mồ hôi nguyên phát.

Tăng tiết mồ hôi thứ phát: Có thể khu trú hoặc toàn thân. Nguyên nhân gây ra chủ yếu là thuộc những nhóm sau:
- Tiền sử sử dụng rượu.
- Bệnh phổi mạn tính, suy hô hấp cấp tính.
- Suy tim sung huyết.
- Rối loạn nội tiết/chuyển hóa: Đái tháo đường, nhiễm độc giáp, hạ đường huyết, cường tuyến yên…
- Sốt, nhiễm trùng, lao.
- Thuốc: Thuốc chống trầm cảm (Fluoxetine, Venlafaxine,…), thuốc kháng Cholinergic (Pilocarpine, Pyridostigmine,…), thuốc hạ đường huyết (Insulin, Sulfonylureas, Thiazolidinediones,…), thuốc điều hòa thụ thể estrogen có chọn lọc (Raloxifene, Tamoxifen,…), và một số thuốc khác như: Infliximab, Niacin, Sildenafil (Viagra),…
- Khối u ác tính (Carcinoid, Phetochromocytoma,…)
- Bệnh lý thần kinh (Dị dạng bẩm sinh Arnold-Chiari, bệnh Parkinson, chấn thương tủy sống…)
- Mãn kinh.
- Bệnh lý tâm thần: Rối loạn lo âu…
- Lạm dụng chất gây nghiện, cai nghiện ma túy…
- Ăn đồ ăn cay.

Biến chứng của tăng tiết mồ hôi là gì?

- Nấm móng, nhiễm trùng móng.
- Viêm da nhiễm trùng.
- Mụn cóc.
- Hậu quả về tâm lý.
- Điều kiện để làm trầm trọng các bệnh lý về da như chàm.

Điều trị tăng tiết mồ hôi như thế nào?

Theo học thuyết của Y học cổ truyền, Phế khí tuyên phát đưa tân dịch phân bố ra ngoài biểu, được dương khí chưng cất mà hình thành nên mồ hôi rồi qua lỗ chân lông mà thoát khỏi cơ thể ra ngoài. Mồ hôi có tác dụng làm nhu nhuận da lông, điều tiết cân bằng âm dương của cơ thể. Bình thường đổ mồ hôi giúp điều hòa dinh vệ, có thể đẩy tà khí ra khỏi cơ thể bằng pháp cho ra mồ hôi. Nhưng nếu ra mồ hôi quá nhiều, sẽ làm hao thương tân dịch, dinh huyết dẫn đến rối loạn thêm chức năng tạng phủ. Chứng “tự hãn” có những nét tương đồng ứng với bệnh cảnh tăng tiết mồ hôi.

Có rất nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình đổ mồ hôi và dẫn đến tình trạng tăng tiết mồ hôi. Theo quan niệm Y học cổ truyền, tự hãn phần lớn là do Dương khí hư tổn, không giữ bên ngoài được vững chắc, doanh vệ bị mất đi sự điều hòa. Cơ chế bệnh sinh của sự tăng tiết mồ hôi có theo những con đường sau đây:

- Vệ khí hư.
- Phế khí hư.
- Tâm huyết hư, Tâm dương hư.
- Đàm nhiệt uất thương tân.

Thực tế lâm sàng và qua các công trình nghiên cứu tại Việt Nam và trên thế giới cho thấy việc điều trị tăng tiết mồ hôi bằng các phương pháp Y học cổ truyền đã cho nhiều kết quả tốt.
  • Thuốc thang: Tùy vào từng thể bệnh cụ thể như : thể dinh vệ bất hòa, thể đại trường vị nhiệt uất chưng, can tỳ thấp nhiệt, phế tỳ khí hư, tâm tỳ lưỡng hư, thận âm hư hỏa vượng… mà Bác sĩ sẽ lựa chọn bài thuốc và gia giảm hợp lý. Trong đó, các bài thuốc thường được sử dụng và có hiệu quả điều trị tốt như: Quế chi thang, Ngọc nữ tiễn gia giảm, Long đởm tả can thang, Ngọc bình phong tán, Quy tỳ thang gia giảm, Đương quy lục hoàng thang… Thường sử dụng các vị thuốc có tác dụng cố sáp liễm hãn (ngăn chặn tiết mồ hôi quá nhiều) phổ biến như: Toan táo nhân, Ma hoàng căn, Long cốt, mẫu lệ …nhằm tăng cường hiệu quả cầm mồ hôi.
  • Thuốc dùng ngoài: dùng ngâm rửa bên ngoài có tác dụng trực tiếp ức chế tuyến mồ hôi tiết mồ hôi. Ngoài ra còn có tác dụng ngăn ngừa và điều trị một số bệnh kèm khác ở tay chân như bong tróc, nứt, herpes, mồ hôi, nấm da…
  • Châm cứu có thể điều trị hỗ trợ chứng tăng tiết mồ hôi. Nó có thể tăng cường sự ổn định thần kinh, điều tiết nội tiết, nhằm đạt được mục đích ức chế sự tiết mồ hôi: có thể dùng nhĩ châm, cấy chỉ, thể châm …giúp giảm triệu chứng, cũng có tác dụng sơ thông và điều hòa kinh mạch . Các huyệt vị thường được sử dụng để châm cứu là: Tỳ du (Bl 20), Vị du (Bl 21), Trung quản (Cv 12), Chương môn (Lr 13), Khúc trì (Li 11), Hợp cốc (Li 4), Túc tam lý (St 36), Tam âm giao (Sp 6), Âm lăng tuyền (Ht 6).

Chế độ dinh dưỡng và phòng ngừa

Dinh dưỡng:
Hạn chế sử dụng các thức ăn cay, nóng, thuốc lá, cà phê…
Uống đủ nước > 2,5lít/ngày.

Phòng ngừa:
- Không mặc quần áo bó sát, thay thường xuyên dùng các loại vải có tính thấm mồ hôi tốt.
- Sử dụng tất có lớp bạc, lót giày và thay thường xuyên.
- Tắm bằng các loại sữa tắm không xà phòng.
- Dùng các chất khử mùi tại chỗ.
- Xoa bột talc sau khi tắm.


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. John R. Mcconaghy, Daniel Fosselman (2018), “Hyperhidrosis: Management Options”, Am Fam Physician, 97(11), 729-734.
2. Yamashita N, Tamada Y, et al., (2009), Analysis of family history of palmoplantar hyperhidrosis in Japan, J Dermatol., 36(12):628-31.
Worle B, Rapprich S, Heckmann M. (2007), Definition and treatment of primary hyperhidrosis, J Deutsch Dermatol Gesellschaf.,5(7):625–628. 

 

Tác giả bài viết: BS CKI. Lâm Nguyễn Thùy An

Trích nguồn: Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 3

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

daumau 01
KHOA KHAM BENH 01
KHAM SUC KHOE 01
mau banner quang cao 01
mau banner quang cao
DON VI CAN LAM SANG 01
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây