Đau lưng khi mang thai. Vai trò của vật lý trị liệu trong hỗ trợ mẹ bầu

Đau lưng là một trong những tình trạng cơ xương khớp thường gặp trong thai kỳ, đặc biệt từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi. Theo nhiều nghiên cứu, hơn một nửa phụ nữ mang thai từng trải qua cảm giác đau hoặc căng mỏi vùng thắt lưng – khung chậu trong suốt thai kỳ.

Tuy nhiên, nhiều mẹ bầu vẫn cho rằng đau lưng là biểu hiện “bình thường” khi mang thai nên cố gắng chịu đựng, thay vì được đánh giá và hướng dẫn can thiệp đúng cách. Trên thực tế, đau lưng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng vận động, sinh hoạt hằng ngày và chất lượng cuộc sống của người mẹ trong thai kỳ.

Vì sao mẹ bầu dễ bị đau lưng?

Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi đáng kể về giải phẫu và sinh lý. Trọng lượng cơ thể tăng lên làm gia tăng áp lực lên cột sống thắt lưng. Khi thai nhi phát triển, trọng tâm cơ thể có xu hướng dịch ra phía trước, làm tăng độ ưỡn của cột sống thắt lưng và khiến nhóm cơ vùng lưng phải hoạt động nhiều hơn để giữ thăng bằng.

Bên cạnh đó, hormone relaxin làm dây chằng mềm và giãn hơn nhằm chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Sự thay đổi này có thể làm giảm độ vững của các khớp vùng chậu, khiến mẹ bầu dễ xuất hiện cảm giác đau, mỏi hoặc nặng vùng thắt lưng – khung chậu. Đồng thời, cơ bụng bị kéo giãn dần theo sự phát triển của thai nhi, làm giảm khả năng hỗ trợ và ổn định cột sống.

Ngoài các thay đổi sinh lý trong thai kỳ, một số yếu tố trong sinh hoạt cũng có thể làm tình trạng đau lưng trở nên rõ hơn, như ngồi lâu, đứng lâu, ít vận động, mang giày không phù hợp, tăng cân nhanh, cúi gập người đột ngột hoặc duy trì tư thế sai khi làm việc và nghỉ ngơi.

Vật lý trị liệu hỗ trợ mẹ bầu như thế nào?

Vật lý trị liệu là phương pháp hỗ trợ an toàn cho phụ nữ mang thai khi được thực hiện đúng chuyên môn và phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ. Mục tiêu của vật lý trị liệu không chỉ là giảm đau, mà còn giúp mẹ bầu cải thiện tư thế, tăng khả năng kiểm soát vận động và giảm áp lực lên vùng cột sống thắt lưng – khung chậu.

Các phương pháp thường được áp dụng gồm hướng dẫn bài tập vận động phù hợp với tuổi thai, tăng kiểm soát cơ vùng thân mình và cơ sàn chậu, kỹ thuật thư giãn cơ nhằm giảm co cứng, đồng thời hướng dẫn tư thế đúng trong sinh hoạt hằng ngày như đứng, ngồi, nằm, xoay người, bước lên xuống cầu thang hoặc thay đổi tư thế khi nghỉ ngơi.

Việc tập luyện cần được cá thể hóa theo thể trạng, mức độ đau, tuổi thai và các yếu tố sản khoa liên quan. Mẹ bầu không nên tự ý thực hiện các bài tập cường độ cao, các động tác kéo giãn quá mức hoặc các bài tập gây đau tăng sau khi tập.

Một số lưu ý giúp giảm đau lưng cho mẹ bầu

Để hạn chế đau lưng trong thai kỳ, mẹ bầu nên tránh ngồi hoặc đứng quá lâu ở một tư thế. Khi làm việc, nên thay đổi tư thế thường xuyên, kết hợp đi lại nhẹ nhàng trong thời gian ngắn để giảm căng mỏi vùng lưng và khung chậu.

Khi nghỉ ngơi, mẹ bầu có thể ưu tiên tư thế nằm nghiêng và sử dụng gối hỗ trợ ở vùng bụng, lưng hoặc giữa hai gối để giảm áp lực lên cột sống. Trong sinh hoạt hằng ngày, nên hạn chế cúi gập người đột ngột; nếu cần nhặt đồ, nên khuỵu gối nhẹ, giữ lưng tương đối thẳng và di chuyển chậm.

Duy trì vận động nhẹ nhàng, phù hợp với tuổi thai cũng là yếu tố quan trọng. Các bài tập nên được hướng dẫn bởi nhân viên y tế hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu có chuyên môn, đặc biệt ở những mẹ bầu có tiền sử đau lưng trước mang thai, đau vùng chậu rõ, từng dọa sinh non, thai kỳ nguy cơ cao hoặc có bệnh lý đi kèm.

Khi nào mẹ bầu nên đến cơ sở y tế?

Mẹ bầu nên đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu đau lưng tăng nhiều, kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, đi lại hoặc sinh hoạt hằng ngày. Đặc biệt, cần được đánh giá sớm nếu đau kèm tê lan xuống chân, yếu chân, khó đi lại, hạn chế vận động rõ hoặc đau sau té ngã, chấn thương.

Các dấu hiệu như đau lưng kèm gò bụng, ra huyết âm đạo, ra dịch bất thường hoặc cảm giác đau khác lạ trong thai kỳ cũng cần được kiểm tra kịp thời để loại trừ các vấn đề sản khoa cần theo dõi.

Một thai kỳ khỏe mạnh không chỉ được đánh giá qua sự phát triển của thai nhi, mà còn qua khả năng duy trì sức khỏe, vận động và chất lượng cuộc sống của người mẹ. Can thiệp vật lý trị liệu đúng thời điểm, đúng chỉ định và đúng chuyên môn có thể hỗ trợ giảm đau, cải thiện vận động và giúp mẹ bầu trải qua thai kỳ nhẹ nhàng hơn.

CN PHCN. Tiết Ngọc Linh Chi

Đơn vị Điều trị ban ngày

——————————-

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070