Đau nhức xương khớp là tình trạng phổ biến, đặc biệt ở người cao tuổi. Bài viết giới thiệu một số ứng dụng hỗ trợ từ cây ngải cứu theo Y học cổ truyền, giúp làm ấm kinh lạc, giảm đau và thư giãn, đồng thời lưu ý cách sử dụng an toàn tại nhà.

Đau nhức xương khớp là tình trạng thường gặp ở người cao tuổi, tuy nhiên cũng có thể xuất hiện ở người trẻ. Nguyên nhân rất đa dạng, bao gồm: chấn thương, lao động quá sức, ít vận động (đứng lâu, ngồi lâu, nằm nhiều), căng cơ do làm việc quá mức, thay đổi thời tiết, đặc biệt khi trời trở lạnh.

Bên cạnh đó, đau nhức xương khớp cũng có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý như: thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, loãng xương, gout…

Điều trị như thế nào?

Trong những trường hợp nhẹ, triệu chứng đau nhức có thể thuyên giảm khi người bệnh nghỉ ngơi hợp lý, xoa bóp bằng dầu nóng hoặc cao xoa, kết hợp các biện pháp giảm đau tại nhà.

Tuy nhiên, người bệnh cần đi khám bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu sau: khớp sưng, nóng, đỏ; đau tăng dần hoặc đau dữ dội; đau kéo dài không cải thiện. Việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài, không kiểm soát có thể gây nhiều tác hại cho cơ thể.

Đối với các trường hợp đau nhẹ, đau đơn thuần, có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà, trong đó ngải cứu là vị thuốc dân gian được sử dụng khá phổ biến.

Ngải cứu và công dụng trong Đông y

Ngải cứu (còn gọi là cây thuốc cứu) có lá phơi khô gọi là ngải diệp, tán thành bột mịn gọi là ngải nhung. Đây là loại cây dễ trồng, có thể thu hoạch quanh năm, vừa dùng làm thực phẩm, nước uống, vừa làm thuốc.

Theo Đông y, ngải cứu có vị cay đắng, tính ấm, mùi thơm đặc trưng; có tác dụng tán hàn thấp, làm ấm kinh lạc, điều hòa khí huyết và cầm máu. Ngải cứu thường được sử dụng trong các trường hợp: đau bụng do lạnh, chảy máu cam, động thai, kinh nguyệt không đều, đau nhức xương khớp do phong hàn.

Một số cách sử dụng ngải cứu hỗ trợ giảm đau

Mặc dù là cây thuốc tương đối lành tính, nhưng khi sử dụng tại nhà vẫn cần lưu ý dùng đúng cách.

  • Túi chườm nóng ngải cứu

Cách làm:

– Ngải cứu tươi: khoảng 400g

– Muối hột: 2 nắm tay

Ngải cứu rửa sạch, để ráo, cắt khúc. Rang nóng cùng muối hột, sau đó cho hỗn hợp vào khăn mềm, bọc kín và chườm lên vùng khớp đau cho đến khi nguội. Có thể thực hiện 2–3 lần mỗi ngày. Khi túi chườm nguội, có thể rang lại hoặc quay lò vi sóng để tái sử dụng.

Tăng hiệu quả làm ấm: có thể thêm khoảng 400g gừng già, rửa sạch, xắt sợi dày, rang chung với ngải cứu và muối.

Lưu ý: không để túi chườm quá nóng để tránh bỏng da; nên lót một lớp vải mỏng khi chườm; không áp dụng nếu vùng đau có sưng, nóng, đỏ, viêm nhiễm hoặc vết thương hở.

  • Nước thuốc ngâm hoặc tắm

Nguyên liệu:

– Ngải cứu tươi: 400g

– Gừng già: 300g (đập dập)

– Sả: 4 cây (đập dập)

– Nước: 1,5–2 lít

Đun sôi tất cả nguyên liệu trong khoảng 10 phút, tắt bếp và hãm thêm 20 phút, sau đó lọc bỏ bã. Dùng nước này để ngâm khớp đau, ngâm chân hoặc pha thêm nước để tắm.

Tác dụng: giúp hành khí, tán phong hàn, giảm đau, thư giãn và hỗ trợ giấc ngủ.

Xông giảm đau đầu: tăng gấp đôi lượng nguyên liệu, thêm 1 nắm lá bạc hà, đun sôi 15 phút và xông trong khoảng 20 phút.

Lưu ý: ngâm tối đa 2 lần/ngày, xông 1 lần/ngày; không tắm khuya (trước 19h); tránh bỏng do nước quá nóng.

  • Các món ăn kết hợp ngải cứu

Phù hợp với người bị đau xương khớp mạn tính, thường đau nhiều khi thời tiết thay đổi.

– Trứng gà chiên ngải cứu: 1 nắm lá ngải cứu non xắt nhỏ, 1–2 quả trứng gà. Không nên ăn quá 2 lần/tuần đối với người cần kiểm soát mỡ máu.

– Cháo hạt sen ngải cứu: 1 nắm lá ngải cứu (nấu lấy nước) + 1 nắm gạo + 50g hạt sen; có thể thêm 1 quả trứng gà so và 50g thịt nạc hoặc ức gà. Dùng khi còn nóng, mỗi ngày 2 lần.

– Canh ngải cứu thịt bằm: 50g thịt nạc + 300g ngải cứu + 500ml nước, nêm gia vị vừa ăn, dùng khi nóng.

– Gà hầm ngải cứu: 1 con gà ri (khoảng 1kg) + 200g ngải cứu + 50g hạt sen + 5 quả táo đỏ + 10g câu kỷ tử + 10g ý dĩ. Hầm đến khi mềm, dùng 1 lần/tuần.

Lưu ý chung khi sử dụng ngải cứu

Các biện pháp trên chỉ mang tính chất hỗ trợ tại nhà. Nếu đau không cải thiện sau 3–5 ngày hoặc có xu hướng nặng hơn, người bệnh cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp. Lạm dụng ngải cứu có thể gây ngộ độc, biểu hiện như kích thích thần kinh trung ương, run tay chân.

Cần thận trọng khi sử dụng đối với các đối tượng: người viêm gan, vàng da, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người bị sỏi thận, suy thận, xơ vữa động mạch. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Bên cạnh việc sử dụng ngải cứu để hỗ trợ giảm đau, người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống điều độ, tránh các tư thế xấu, tập thể dục thường xuyên và giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi. Chăm sóc đúng cách sẽ giúp cải thiện sức khỏe và độ dẻo dai của hệ xương khớp, đặc biệt ở người cao tuổi.

BS CKI. Nguyễn Trần Như Thủy

Lịch khám Sáng Thứ 3 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070