Điều trị đau bằng sóng siêu âm

Siêu âm điều trị là một phương pháp được sử dụng trong vật lý trị liệu, dùng sóng cơ học có tần số cao để tác động lên vùng mô cần điều trị. Phương pháp này khác với siêu âm chẩn đoán dùng để tạo hình ảnh các cơ quan bên trong cơ thể và cũng khác với các kỹ thuật siêu âm hội tụ cường độ cao được sử dụng trong một số thủ thuật chuyên sâu.

Sóng siêu âm được tạo ra nhờ sự dao động của tinh thể áp điện nằm bên trong đầu phát. Khi đầu phát được đặt trên bề mặt da, năng lượng siêu âm truyền qua lớp gel tiếp xúc và đi vào các mô bên dưới. Gel giúp hạn chế lớp không khí giữa đầu phát và da, nhờ đó năng lượng được truyền vào cơ thể hiệu quả hơn.

Khi đi vào mô, sóng siêu âm có thể tạo ra tác dụng nhiệt và tác dụng cơ học. Mức độ tác động phụ thuộc vào tần số, cường độ, chế độ phát liên tục hoặc phát xung, thời gian điều trị, diện tích vùng điều trị và đặc điểm của mô. Vì vậy, cùng một thiết bị nhưng cách lựa chọn thông số có thể khác nhau giữa từng người bệnh và từng giai đoạn phục hồi.

Tác dụng nhiệt xuất hiện khi mô hấp thu năng lượng của sóng siêu âm. Nhiệt độ tại chỗ có thể tăng lên, làm thay đổi tuần hoàn và tăng tạm thời tính giãn của một số mô giàu collagen như gân, dây chằng hoặc bao khớp. Trong thực hành phục hồi chức năng, siêu âm liên tục đôi khi được thực hiện trước kéo giãn, vận động trị liệu hoặc kỹ thuật bằng tay nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình vận động.

Bên cạnh tác dụng nhiệt, sóng siêu âm còn tạo ra những dao động và dòng chuyển động rất nhỏ trong mô. Các tác động này được nghiên cứu với mục tiêu ảnh hưởng đến quá trình đáp ứng và sửa chữa của mô. Tuy nhiên, cơ chế sinh học không đồng nghĩa với việc phương pháp sẽ mang lại hiệu quả giống nhau ở tất cả người bệnh. Kết quả điều trị còn phụ thuộc vào bệnh lý, giai đoạn tổn thương, thông số sử dụng và việc siêu âm có được kết hợp đúng với chương trình phục hồi hay không.

Trong một số trường hợp cơ xương khớp và tổn thương mô mềm, nhân viên y tế có thể cân nhắc sử dụng siêu âm để hỗ trợ giảm đau ngắn hạn, tăng tính giãn của mô hoặc chuẩn bị vùng điều trị trước vận động. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả còn khác nhau giữa từng bệnh lý. Siêu âm không nên được chỉ định thường quy chỉ vì người bệnh có đau cơ, viêm gân, thoái hóa khớp hoặc vừa bị chấn thương.

Siêu âm điều trị thường chỉ là một phần trong chương trình phục hồi chức năng. Phương pháp này không thay thế việc xác định nguyên nhân gây đau, điều chỉnh hoạt động, vận động trị liệu, bài tập phục hồi sức mạnh, cải thiện tầm vận động và các biện pháp điều trị cần thiết khác.

Không áp dụng siêu âm trực tiếp lên vùng mắt, cơ quan sinh dục, vùng có khối u hoặc nghi ngờ khối u, vùng đang chảy máu hay có huyết khối tĩnh mạch sâu hoạt động. Cần tránh điều trị tại vùng có tuần hoàn động mạch suy giảm nặng hoặc trực tiếp trên vị trí có thiết bị điện tử cấy ghép. Phụ nữ mang thai không nên được điều trị siêu âm tại vùng bụng, thắt lưng hoặc tiểu khung.

Những vùng đang viêm cấp, nhiễm trùng, giảm cảm giác, tổn thương da, vùng sụn tăng trưởng ở trẻ em hoặc khu vực có vật liệu cấy ghép cần được đánh giá riêng. Tùy từng trường hợp, nhân viên y tế sẽ quyết định có thực hiện hay không, lựa chọn chế độ phát xung hoặc liên tục và điều chỉnh cường độ phù hợp.

Siêu âm điều trị cần được chỉ định và thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn. Người bệnh không nên tự mua thiết bị hoặc tự điều trị tại nhà khi chưa được thăm khám. Việc lựa chọn sai vị trí, cường độ, thời gian hoặc giữ đầu phát quá lâu tại một điểm có thể gây đau, nóng mô quá mức hoặc làm tình trạng tổn thương trở nên khó chịu hơn.

CN. Trần Hữu Lộc

Đơn vị Điều trị ban ngày

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070