Điều trị hội chứng TIC bằng xoa bóp bấm huyệt

Hội chứng Tic không đơn thuần là các cử động vận động hoặc phát âm không chủ ý, mà phản ánh tình trạng rối loạn điều hòa thần kinh trung ương, chịu ảnh hưởng bởi căng thẳng tâm lý và sự mất cân bằng trong hoạt động thần kinh – nội tiết. Trong y học cổ truyền (YHCT), hội chứng Tic được xếp vào phạm vi chứng “Can phong nội động”, liên quan đến rối loạn chức năng tạng Can, làm phát sinh các biểu hiện co giật, run giật và vận động bất thường.

Việc xoa bóp bấm huyệt (XBBH) tác động lên hệ thống kinh lạc nhằm điều hòa khí huyết, bình Can, tức phong và an thần, qua đó góp phần làm giảm tần suất và mức độ các cử động không tự chủ.

Cơ sở khoa học của xoa bóp bấm huyệt trong hỗ trợ điều trị hội chứng Tic

Dưới góc độ y học hiện đại, xoa bóp bấm huyệt có khả năng kích thích hệ thần kinh đối giao cảm, giúp điều hòa trương lực thần kinh tự chủ, từ đó giảm nồng độ cortisol huyết thanh, hạn chế đáp ứng stress và cải thiện trạng thái thư giãn thần kinh. Đồng thời, tác động cơ học lên mô mềm giúp tăng cường tuần hoàn máu, đặc biệt là lưu thông máu não, hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh trung ương.

Theo y học cổ truyền, các huyệt đạo được xem là những điểm điều hòa sự vận hành của khí và huyết trong cơ thể. Khi được tác động đúng cách, hệ thống kinh lạc được khai thông, góp phần ổn định phong nội, giảm sự hưng phấn quá mức của hệ thần kinh, từ đó làm giảm các kích thích bất thường biểu hiện ở cơ mặt, tay và chân.

Hướng dẫn phương huyệt và quy trình xoa bóp bấm huyệt hỗ trợ điều trị hội chứng Tic tại nhà

• Phương huyệt thường dùng
  

Nhóm 1: Giải phóng co thắt cơ vùng mặt (Tic mặt, mắt)

– Toản trúc, Tình minh: Giảm co giật cơ quanh mắt, hạn chế nháy mắt.

– Dương bạch: Ổn định trương lực cơ trán và cung mày.

– Địa thương: Giảm co giật cơ quanh miệng.

– Bách hội: Điều hòa khí huyết, hỗ trợ ổn định hoạt động thần kinh.

Nhóm 2: An thần – điều tiết thần kinh trung ương

– Bách hội: Định thần, điều hòa toàn bộ kinh mạch.

– Nội quan, Thần môn: Giảm lo âu, hồi hộp – các yếu tố thúc đẩy cơn Tic.

– Phong trì: Giải tỏa căng thẳng vùng cổ – chẩm, hỗ trợ cải thiện giấc ngủ.

Nhóm 3: Điều trị căn nguyên (bình Can, kiện Tỳ)

– Thái xung: Bình Can, hạ hỏa, giảm co giật cơ.

– Túc tam lý: Kiện Tỳ, tăng cường chuyển hóa và ổn định thể trạng.

Quy trình kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt

• Điều kiện thực hiện

– Người bệnh ở tư thế thoải mái, tinh thần thư giãn; môi trường yên tĩnh, ánh sáng dịu.

– Nguyên tắc: Làm mềm cơ trước – tác động huyệt sau.

Giai đoạn 1: Thư giãn cơ (≈ 5 phút)

– Xoa, xát nhẹ vùng trán, má, gáy để tăng tuần hoàn.

– Miết trán, miết quanh hốc mắt và động tác phân – hợp trán nhằm giảm co thắt cơ mặt.

Giai đoạn 2: Tác động huyệt (≈ 12 phút)

– Day huyệt: Thực hiện chậm, đều; lực nhẹ ở vùng mặt, lực vừa ở vùng đầu – cổ.

– Ấn huyệt: Ấn thẳng góc, giữ 10–20 giây. Huyệt Thái xung: Ấn sâu hơn, giữ lâu để bình Can. Huyệt Nội quan: Ấn nhẹ nhằm ổn định thần kinh thực vật. Lực tác động đạt cảm giác căng tức lan, không gây đau.

Giai đoạn 3: Điều hòa kết thúc (≈ 3 phút)

Phát nhẹ vùng vai gáy và vuốt dọc từ đỉnh đầu xuống vai để thư giãn toàn thân.

• Những điều cần biết khi thực hiện xoa bóp
  

– Không thay thế điều trị y tế: Xoa bóp bấm huyệt chỉ có vai trò hỗ trợ, không thay thế các phương pháp điều trị chuyên khoa. Người bệnh cần được theo dõi và chẩn đoán bởi nhân viên y tế khi có triệu chứng kéo dài hoặc nặng.

– Không thực hiện khi người bệnh đang sốt, nhiễm trùng cấp, mệt nhiều hoặc rối loạn ý thức.

– Không bấm huyệt khi cơn Tic đang bùng phát mạnh, co giật liên tục hoặc mất kiểm soát vận động.

– Tránh tác động mạnh, kéo dài vào vùng đầu, cổ, mặt; đặc biệt ở trẻ em, vì có thể gây kích thích quá mức hệ thần kinh.

– Không thực hiện trên vùng da tổn thương, viêm, trầy xước, nhiễm trùng hoặc có bệnh lý da liễu.

– Ngừng ngay thủ thuật nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi, tim đập nhanh hoặc cơn co giật tăng.

– Thận trọng với người có bệnh nền: tăng huyết áp chưa kiểm soát, bệnh tim mạch, rối loạn đông máu, tiền sử động kinh… cần tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi thực hiện.

– Không lạm dụng: Thực hiện đúng thời lượng khuyến nghị; xoa bóp quá nhiều hoặc quá mạnh có thể gây phản tác dụng.

Điều dưỡng Đặng Phạm Như Hạ

Khoa Châm cứu – Dưỡng sinh

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh- Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070