Dinh dưỡng trong hội chứng ruột kích thích (IBS)

Hội chứng ruột kích thích là gì?

Hội chứng ruột kích thích (Irritable Bowel Syndrome – IBS) là một rối loạn chức năng của đại tràng, thường gặp ở người trẻ và trung niên. Bệnh có liên quan mật thiết đến các yếu tố tâm lý như stress, lo âu, trầm cảm, cùng với chế độ ăn uống không hợp lý.

Nguyên nhân chính xác của bệnh hiện chưa được xác định rõ, tuy nhiên nhiều nghiên cứu cho thấy có sự rối loạn trong mối tương tác giữa não, ruột và hệ vi sinh đường ruột.

Triệu chứng thường gặp

Người mắc hội chứng ruột kích thích thường có các biểu hiện như đau bụng kiểu co thắt, đầy hơi, chướng bụng. Bệnh nhân có thể thay đổi thói quen đại tiện, đi ngoài nhiều lần trong ngày, có cảm giác mót rặn, hoặc đi ngoài ngay sau khi ăn hay khi mới thức dậy. Một số trường hợp có biểu hiện táo bón, tiêu chảy hoặc xen kẽ cả hai. Phân có thể lẫn nhầy.

Nguyên tắc dinh dưỡng cho người bị IBS

Ăn uống điều độ

Người bệnh nên duy trì thói quen ăn uống đúng giờ, đúng bữa và nhai chậm. Không nên ăn quá nhiều trong một lần mà nên chia thành 4 đến 6 bữa nhỏ trong ngày để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa.

Thực phẩm nên hạn chế

– Cần tránh các loại thực phẩm dễ sinh hơi như bắp cải, súp lơ, hành, đậu và các loại nước ngọt có gas.

– Hạn chế sử dụng các chất làm ngọt nhân tạo như sorbitol, mannitol và thực phẩm có hàm lượng fructose cao.

– Không nên dùng nhiều chất kích thích như cà phê, trà đặc, nước tăng lực, rượu bia và thuốc lá.

– Giảm bớt lượng chất béo bão hòa từ mỡ, da, nội tạng động vật, óc và tủy.

– Người bệnh chỉ cần hạn chế gluten (có trong lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen) khi có kèm theo tình trạng không dung nạp gluten hoặc bệnh celiac.

Thực phẩm nên dùng

– Khẩu phần ăn nên ưu tiên tinh bột phức hợp như cơm, bánh mì nguyên cám, yến mạch, khoai củ và các loại ngũ cốc, chiếm khoảng 65–70% tổng năng lượng hàng ngày.

– Chất béo tốt nên được bổ sung từ cá béo như cá hồi, cá thu, cùng với dầu oliu và các loại dầu hạt.

– Rau củ quả dễ tiêu như bí đỏ, cà rốt, dưa leo bỏ hạt và chuối chín là lựa chọn phù hợp.

– Các thực phẩm chứa probiotics và prebiotics như sữa chua, kefir và thực phẩm lên men có thể giúp cải thiện triệu chứng ở một số người bệnh.

Chất xơ và nước

Với trường hợp IBS kèm táo bón, nên sử dụng thực phẩm giàu chất xơ hòa tan nhưng có hàm lượng FODMAP thấp như yến mạch, chuối, cam, quả bơ, khoai lang, rau xanh mềm, trái cây chín và uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày.

Với IBS kèm tiêu chảy, cần hạn chế chất xơ không tan như rau sống hoặc ngũ cốc nguyên hạt thô, nên ưu tiên rau củ nấu chín mềm.

Chế độ ăn FODMAPs thấp

FODMAPs là nhóm các loại đường khó hấp thu gồm fructose, lactose, fructan, galactan và polyol.

Chế độ ăn ít FODMAPs (low-FODMAP) có thể được áp dụng trong khoảng 4 đến 6 tuần để làm giảm triệu chứng.

Sau giai đoạn này, người bệnh nên thử đưa dần từng nhóm thực phẩm vào để xác định mức độ dung nạp của cơ thể.

Lối sống hỗ trợ

Người bệnh nên duy trì hoạt động thể chất đều đặn như đi bộ, yoga, bơi lội hoặc thiền định để giúp giảm căng thẳng và kích thích nhu động ruột.

Cần ngủ đủ giấc, hạn chế lo âu và căng thẳng tâm lý.

Việc ghi chép nhật ký ăn uống giúp người bệnh dễ dàng nhận diện thực phẩm gây khó chịu.

Khi triệu chứng kéo dài hoặc trở nên nặng hơn, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được hướng dẫn điều trị phù hợp.

ĐD. Nguyễn Thị Hoàng Na

Khoa Y học cổ truyền

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh- Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070