Dược liệu điều trị rụng tóc sử dụng như thế nào để đảm bảo an toàn

Trong những năm gần đây, các dược liệu như Hà thủ ô, đậu đen, tang thầm, vừng đen, hắc kỷ tử… được sử dụng phổ biến trong điều trị rụng tóc nhờ những quảng cáo như “bổ huyết, đen tóc, chống lão hóa”. Tuy nhiên, việc dùng thuốc không dựa trên cơ sở y khoa có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Rụng tóc là một tình trạng đa nguyên nhân, bao gồm: Rối loạn nội tiết (androgen), Stress kéo dài, thiếu vi chất (sắt, kẽm, biotin…), bệnh lý da đầu, yếu tố di truyền. Các dược liệu kể trên chủ yếu được xếp vào nhóm “bổ âm, dưỡng huyết” theo Y học cổ truyền (YHCT). Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp rụng tóc đều liên quan đến huyết hư hay thận hư. Việc áp dụng một cách máy móc có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả.

Nguy cơ độc tính và tác dụng phụ

– Hà thủ ô (chưa chế biến đúng cách) có thể gây tổn thương gan, đã ghi nhận viêm gan do sử dụng kéo dài hoặc liều cao. Dấu hiệu: mệt mỏi, vàng da, tăng men gan.

– Đậu đen, vừng đen (mè đen): dùng quá nhiều có thể gây rối loạn tiêu hóa, đầy bụng, tiêu chảy. Ảnh hưởng đến hấp thu khoáng chất nếu sử dụng lâu dài với lượng lớn

– Tang thầm (quả dâu tằm) có thể gây hạ đường huyết nhẹ, không phù hợp với người kém hấp thu hoặc đang dùng thuốc điều trị Đái tháo đường.

– Hắc kỷ tử tương tác với một số thuốc (đặc biệt là thuốc chống đông), gây dị ứng hoặc rối loạn tiêu hóa.

Nguy cơ tương tác thuốc

– Nhiều NB kết hợp các dược liệu này với: thuốc điều trị nội tiết, thuốc mọc tóc (minoxidil, finasteride), thực phẩm chức năng.

– Việc này có thể dẫn đến: giảm hiệu quả điều trị chính, tăng độc tính (đặc biệt trên gan và thận), khó kiểm soát tác dụng phụ.

Sai lầm khi không phân biệt thể bệnh YHCT trong điều trị rụng tóc.

Trong YHCT, rụng tóc không phải là một bệnh danh đơn lẻ mà thuộc các phạm trù như: phát lạc, du phong, huyết hư, thận hư… Mỗi thể bệnh có cơ chế bệnh sinh khác nhau, do đó nguyên tắc điều trị phải biện chứng luận trị.

Các dược liệu như Hà thủ ô, vừng đen, hắc kỷ tử… phần lớn có tính bổ can thận, dưỡng huyết, tư âm. Điều này chỉ phù hợp với một số thể bệnh nhất định, không phải dùng đại trà.

Dùng sai trong thể thấp nhiệt

Đặc điểm thể thấp nhiệt: Da đầu nhờn, tóc dễ bết, gàu nhiều, có thể kèm viêm da tiết bã, tóc rụng kèm ngứa, đôi khi có mụn viêm, miệng đắng, người nặng nề, tiểu vàng. Phép trị: thanh nhiệt, lợi thấp, khu phong, không phải bổ. Hà thủ ô, vừng đen, hắc kỷ tử có tính trệ, thiên về bổ, bổ trên cơ địa thấp nhiệt có thể làm: da đầu nhờn hơn, tăng viêm nang lông, rụng tóc nhiều hơn.

Dùng sai trong thể khí trệ huyết ứ

Đặc điểm thể khí trệ huyết ứ: Rụng tóc từng vùng (có thể giống rụng tóc từng mảng), có liên quan đến stress, cảm xúc, có thể kèm đau đầu, mất ngủ, nặngtức ngực. Phép trị: hành khí giải uất hoạt huyết. Hà thủ ô, tang thầm không cải thiện tuần hoàn máu nuôi tóc, tóc vẫn không mọc lại, bệnh kéo dài hoặc tái phát.

Dùng sai trong thể tỳ hư làm nặng thêm rối loạn tiêu hóa

Đặc điểm thể tỳ hư: Ăn kém, đầy bụng, tiêu lỏng, người mệt mỏi, tóc thưa, dễ rụng. Phép trị: Kiện tỳ, ích khí (trước khi nghĩ đến bổ huyết). Vừng đen, hà thủ ô có thể gây nê trệ, làm suy yếu chức năng tỳ vị hơn từ đó giảm hấp thu dinh dưỡng, dẫn đến tóc rụng nhiều hơn.

Phù hợp tương đối với thể Can thận âm hư

Đặc điểm thể Can thận âm hư: tóc khô, bạc sớm, ù tai, đau lưng, mỏi gối, cảm giác nóng trong, dễ mất ngủ. Cơ chế bệnh sinh là do âm huyết suy hao, can thận không đủ nuôi dưỡng khiến tóc mất độ bóng, yếu và dễ rụng. Trong thể này, các dược liệu như Hà thủ ô, tang thầm, hắc kỷ tử có tác dụng tư âm, bổ can thận, dưỡng huyết từ đó cải thiện phần nào sự nuôi dưỡng cho tóc. Tuy nhiên việc dùng thuốc cần đúng liều, và phối hợp thành bài thuốc cụ thể cho từng đối tượng, không dùng đơn lẻ kéo dài.

Khuyến nghị từ góc nhìn YHCT: Trong YHCT, cùng là rụng tóc nhưng có thể do nhiều thể bệnh hoàn toàn khác nhau. Việc sử dụng Hà thủ ô, đậu đen, tang thầm, vừng đen, hắc kỷ tử một cách đại trà là đi ngược nguyên tắc biện chứng luận trị.

Trên thực tế lâm sàng người bệnh có thể có một thể bệnh hoặc hợp bệnh, vì vậy việc chẩn đoán và dùng thuốc cần được Bác sĩ YHCT theo dõi và kiểm soát. Nếu không dùng đúng đối tượng, đúng thể bệnh, các dược liệu tưởng chừng bổ dưỡng này có thể làm bệnh dai dẳng hơn, che lấp triệu chứng, thậm chí gây tác dụng phụ toàn thân.

ThS BS. Nguyễn Thị Quý

Phòng khám Da – Thẩm mỹ YHCT

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070