Giác hơi trong Y học cổ truyền và những điều cần biết

Giác hơi là một phương pháp chữa bệnh cổ xưa đã được sử dụng từ rất sớm trong lịch sử y học nhân loại. Các tài liệu cổ như văn bản Eber của Ai Cập (khoảng năm 1550 trước Công nguyên) đã ghi nhận sự tồn tại của liệu pháp này. Giác hơi được ứng dụng rộng rãi trong nhiều hệ thống y học cổ truyền như Y học Trung Quốc, Y học Trung Đông, Y học Hy Lạp cổ đại, Hàn Quốc, Tây Tạng và các nền y học phương Đông khác. Hippocrates đã mô tả chi tiết kỹ thuật và dụng cụ giác hơi, trong khi các danh y Ả Rập như Ibn Sina, Al-Zahrawi và Al-Razi đã khuyến nghị và phát triển phương pháp này, giúp giác hơi lan rộng sang châu Âu trong thời kỳ Phục hưng.

Theo Y học cổ truyền, giác hơi là phương pháp phòng và chữa bệnh thông qua việc sử dụng các ống giác làm từ tre, sành, sứ hoặc thủy tinh để tạo áp suất âm trên da bằng nhiệt hoặc lực hút. Sự kết hợp giữa nhiệt và lực hút chân không gây ra hiện tượng xung huyết tại chỗ, từ đó phát huy tác dụng điều trị. Về phân loại, ngoài giác hơi khô truyền thống còn có giác hơi ướt (chích máu) và giác hơi khí. Các hệ thống phân loại hiện đại chia giác hơi thành nhiều loại dựa trên kỹ thuật, lực hút, phương pháp hút, vật liệu sử dụng, vùng điều trị và mục đích ứng dụng.

Trong Y học cổ truyền, giác hơi ban đầu được dùng để hút mủ ở các mụn nhọt, sau đó được phát triển để điều trị nhiều chứng bệnh khác. Do sử dụng nhiệt, giác hơi chủ yếu được chỉ định trong các chứng bệnh do hàn tà gây ra như đau bụng, đau lưng, đau vai gáy, phong thấp và các chứng đau nhức cơ xương khớp. Môi trường chân không trong ống giác giúp mở lỗ chân lông, thúc đẩy lưu thông khí huyết, thông kinh lạc, trừ tà và hỗ trợ đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. Ngoài ra, giác hơi còn được ứng dụng trong điều trị các bệnh hô hấp, rối loạn tiêu hóa, viêm khớp, đau mạn tính và một số rối loạn chức năng khác.

Theo Y học hiện đại, cơ chế tác dụng của giác hơi vẫn chưa được xác định rõ ràng. Các giả thuyết cho rằng áp suất âm có thể làm tăng tuần hoàn máu ngoại vi, cải thiện chuyển hóa tại chỗ, giảm viêm, tăng ngưỡng đau và điều hòa hệ miễn dịch. Một số nghiên cứu đề xuất lý thuyết điều biến miễn dịch, cho rằng kích thích da do giác hơi tạo ra có thể khởi phát các đáp ứng thần kinh – nội tiết – miễn dịch. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có cơ chế sinh học thống nhất được khẳng định.

Về chỉ định, Y học cổ truyền thường sử dụng giác hơi trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn, ho suyễn, đau bụng, tiết tả, phong thấp và các chứng đau nhức cơ xương. Trong thực hành hiện đại, giác hơi còn được áp dụng để hỗ trợ điều trị đau cổ vai gáy, đau lưng, đau đầu, viêm khớp, hen suyễn và một số bệnh mạn tính khác, với vùng lưng là vị trí được sử dụng phổ biến nhất. Tuy nhiên, giác hơi cũng có nhiều chống chỉ định, đặc biệt là ở bệnh nhân ung thư, suy tạng nặng, bệnh lý đông máu, các tổn thương da, viêm nhiễm cấp tính hoặc phụ nữ có thai. Việc lựa chọn vị trí giác, tư thế bệnh nhân và điều kiện môi trường phải được thực hiện cẩn trọng để đảm bảo an toàn.

Kỹ thuật giác hơi yêu cầu người thực hiện có kinh nghiệm, thao tác đúng và kiểm soát tốt nhiệt độ để tránh bỏng. Thời gian lưu ống giác thường từ 5 đến 10 phút, sau đó cần theo dõi phản ứng tại chỗ và toàn thân của người bệnh. Sau khi giác hơi, bệnh nhân nên nghỉ ngơi, tránh tắm rửa ngay và không sử dụng rượu bia hay các chất kích thích.

Nhìn chung, giác hơi được xem là một phương pháp tương đối an toàn nếu được chỉ định và thực hiện đúng. Các phản ứng thường gặp là bầm tím nhẹ, tự hết sau vài ngày. Tuy nhiên, một số biến cố như bỏng, nhiễm trùng da, bọng nước, chóng mặt hoặc mệt mỏi có thể xảy ra nếu kỹ thuật không đảm bảo. Vì vậy, việc tuân thủ đúng chỉ định, chống chỉ định và quy trình kỹ thuật là yếu tố then chốt để phát huy hiệu quả và đảm bảo an toàn của liệu pháp giác hơi.

BSCKI. Lê Thị Thúy Hằng

Lịch khám sáng thứ 7 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070