Hội chứng kiệt sức (Burnout) căn bệnh thời hiện đại và giải pháp từ Y học cổ truyền

Trong nhịp sống hiện đại, ngày càng nhiều người lao động văn phòng và nhân viên y tế rơi vào tình trạng căng thẳng kéo dài, dẫn đến hội chứng burnout (kiệt sức nghề nghiệp). Đây không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất làm việc, sức khỏe tinh thần và thể chất.

Hội chứng burnout là gì và tại sao ngày càng nhiều người mắc phải?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), burnout được phân loại là một hội chứng nghề nghiệp, phát sinh từ stress mãn tính tại nơi làm việc mà chưa được quản lý hiệu quả. Burnout gồm 3 đặc điểm chính: cảm giác kiệt sức về thể chất và tinh thần, thái độ tiêu cực hoặc hoài nghi đối với công việc, và giảm sút hiệu quả làm việc. Trong môi trường hiện đại, áp lực công việc cao, thời gian làm việc kéo dài và thiếu cân bằng giữa công việc và cuộc sống là những nguyên nhân hàng đầu khiến burnout ngày càng gia tăng.

Dấu hiệu cho thấy bạn đang bị hội chứng burnout?

Một số dấu hiệu thường gặp của burnout bao gồm:

– Cảm giác mệt mỏi, kiệt sức kéo dài.

– Mất hứng thú hoặc giảm động lực làm việc.

– Cảm thấy xa cách, tiêu cực hoặc hoài nghi về công việc.

– Giảm hiệu quả và năng suất công việc.

– Rối loạn giấc ngủ, đau đầu, rối loạn tiêu hóa, dễ cáu gắt.

Làm thế nào để dự phòng và thoát khỏi hội chứng burnout?

Một số chiến lược hữu ích để phòng ngừa và cải thiện burnout:

– Thiết lập ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

– Nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc, duy trì hoạt động thể chất.

– Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, hít thở sâu, yoga.

– Tìm kiếm sự hỗ trợ từ đồng nghiệp, gia đình hoặc chuyên gia tâm lý.

– Trao đổi với lãnh đạo để điều chỉnh khối lượng và tính chất công việc nếu cần.

Y học cổ truyền đóng vai trò như thế nào trong điều trị burnout?

Y học cổ truyền (YHCT) không có bệnh danh “Burnout”; dựa trên lâm sàng thường quy nạp thuộc phạm trù “Lao quyện nội thương” dẫn đến “Hư lao (hư tổn)”, với cơ chế chính là tạng phủ suy, khí huyết âm dương hao tổn, do lao lực – ưu tư – thất điều. Khái niệm “Hư lao” được mô tả là nhóm chứng hư nhược mạn tính do nhiều nguyên nhân như lao quyện quá độ, hậu thiên thất dưỡng, nội thương, cốt lõi là khí huyết âm dương hư suy. YHCT thường mô tả trong các chứng: Thất miên, uất chứng, tâm quý…

YHCT có thể cải thiện burnout thông qua nhiều phương pháp an toàn và hiệu quả. Tùy theo thể lâm sàng cụ thể như: Tâm Tỳ lưỡng hư (khí huyết hư), Can khí uất kết, Tâm Thận bất giao/ Âm hư hỏa vượng… Mà sẽ có các pháp trị phù hợp như: kiện Tỳ ích khí, dưỡng Tâm an thần; sơ Can lý khí, giải uất, kiện Tỳ hòa Vị; tư âm giáng hỏa, an thần; thanh nhiệt, hóa đàm, hòa Vị, an thần…Một số bài thuốc sử dụng tùy theo từng thể bệnh: Quy tỳ thang / Toan táo nhân thang, bài Tiêu dao tán, Đan chi tiêu dao tán, Thiên vương bổ tâm đan.

Một số thảo dược thường dùng trong YHCT có tác dụng an thần, giảm lo âu, cải thiện giấc ngủ và phục hồi sức khỏe:

– Hoàng kỳ (Astragalus membranaceus (Fisch.) Bge.): vị ngọt tính ấm, quy kinh Tỳ và kinh Phế, bổ khí, tăng cường thể lực.

– Đảng sâm (Codonopsis pilosula (Franch.) Nannf.): vị ngọt tính bình, quy kinh Tỳ, Phế. Bổ trung ích khí, kiện tỳ ích phế, sinh tân dịch, giải khát, giảm mệt mỏi.

– Toan táo nhân (Zizyphus jujuba Lamk.): có vị ngọt, tính bình, quy vào 4 kinh Tâm, Can, Đởm và Tỳ. Có tác dụng bổ can, đởm, định tâm, an thần, trị mất ngủ, lo âu.

– Viễn chí (Polygala tenuifolia Willd.): vị đắng cay, tính ôn, quy kinh Tâm, Phế, có tác dụng tiêu ung thũng, dưỡng tâm, an thần, trừ đàm khai khiếu, cải thiện trí nhớ, giảm lo âu.

– Cam thảo (Glycyrrhiza spp. Fabaceae ): vị ngọt, tính bình, quy kinh Tâm, Phế, Tỳ, Vị điều hòa các vị thuốc, bổ trung ích khí, chống mệt mỏi.

Ngoài ra còn có các phương pháp không dùng thuốc phổ biến bao gồm:

• Châm cứu
  

Châm cứu giúp điều hòa khí huyết, giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ và phục hồi năng lượng. Một số huyệt thường dùng:

– Huyệt Thần môn: an thần, giảm lo âu, cải thiện giấc ngủ.

– Huyệt Bách hội: điều hòa khí huyết, giảm đau đầu, nâng cao tinh thần.

– Huyệt Nội quan: điều trị lo âu, hồi hộp, mất ngủ.

– Huyệt Tam âm giao: bổ khí huyết, dưỡng tâm an thần.

– Huyệt Túc tam lý: tăng cường thể lực, nâng cao miễn dịch.

• Xoa bóp – bấm huyệt
  

Liệu pháp xoa bóp – bấm huyệt có tác dụng giải tỏa căng thẳng cơ bắp, thúc đẩy tuần hoàn máu, cải thiện chất lượng giấc ngủ và giúp thư giãn tinh thần. Các vùng thường xoa bóp gồm: vùng vai gáy, lưng, đầu và bàn chân.

• Dưỡng sinh
  

Các phương pháp dưỡng sinh như thiền, khí công, yoga, và thái cực quyền giúp cơ thể thư giãn, giảm căng thẳng, cân bằng tinh thần và cải thiện sức khỏe tổng thể.

BSCKII. Lâm Nguyễn Thùy An

Lịch khám Sáng thứ 7 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070