Hướng dẫn lựa chọn sử dụng kem chống nắng đúng cách trong mùa hè

Bức xạ tia cực tím (UV) là một trong những tác nhân gây hại cho da phổ biến nhất, đặc biệt trong mùa hè. Tiếp xúc lâu dài mà không có biện pháp bảo vệ đúng cách có thể dẫn đến cháy nắng, lão hóa da sớm, tăng sắc tố như nám và tàn nhang, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da. Tại Việt Nam, điều kiện khí hậu nhiệt đới khiến cường độ tia UV luôn ở mức cao. Việc trang bị kiến thức đúng về lựa chọn và sử dụng kem chống nắng vì vậy là cần thiết với mọi lứa tuổi.

Tiêu chí lựa chọn kem chống nắng

Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ (AAD), một sản phẩm chống nắng hiệu quả cần đáp ứng đồng thời ba tiêu chí: có phổ rộng (broad-spectrum), chỉ số SPF từ 30 trở lên và khả năng chống nước (water-resistant). Trong đó, tiêu chí phổ rộng là quan trọng nhất, vì chỉ khi sản phẩm bảo vệ được cả UVA lẫn UVB mới có thể phòng ngừa toàn diện tình trạng lão hóa da, nám và cháy nắng. Kem chống nắng có SPF 30 chặn được khoảng 97% tia UVB; không có sản phẩm nào chặn được 100%. Tiêu chí chống nước đặc biệt cần thiết trong mùa hè khi người sử dụng thường xuyên đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc với nước, với hiệu quả duy trì trong 40 hoặc 80 phút tùy theo sản phẩm.

Việc lựa chọn còn cần phù hợp với từng loại da. Người có da dầu hoặc da mụn nên ưu tiên sản phẩm ghi nhãn “oil-free” và “non-comedogenic”. Da khô nên chọn loại có thêm thành phần dưỡng ẩm. Với da nhạy cảm, kem chống nắng vật lý chứa Zinc oxide hoặc Titanium dioxide là lựa chọn ít gây kích ứng hơn, đồng thời nên tránh các sản phẩm có hương liệu. Đối với trẻ em dưới 6 tháng tuổi, không khuyến cáo sử dụng kem chống nắng; biện pháp che chắn vật lý là ưu tiên hàng đầu. Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể sử dụng kem chống nắng phổ rộng, chống nước, SPF ≥ 30, ưu tiên thành phần vật lý như Zinc oxide hoặc Titanium dioxide.

Bên cạnh việc lựa chọn theo loại da, người sử dụng cũng cần hiểu đúng về phân loại kem chống nắng theo thành phần hoạt chất. Kem chống nắng hiện có ba dạng: vật lý (phản xạ và hấp thụ tia UV, ít gây kích ứng, phù hợp da nhạy cảm), hóa học (hấp thụ tia UV, kết cấu nhẹ, dễ tán đều) và kết hợp (hybrid, có cả hai thành phần). Cả ba dạng đều đảm bảo hiệu quả bảo vệ nếu đáp ứng đủ ba tiêu chí đã nêu. Người sử dụng cần lưu ý rằng không có sản phẩm nào thực sự không thấm nước hoàn toàn hoặc không thấm mồ hôi; FDA chỉ cho phép công bố mức water-resistant tương ứng với thời gian duy trì hiệu quả 40 hoặc 80 phút. Các thuật ngữ thương mại như “Sport”, “Baby” hay “Sensitive” không có tiêu chuẩn kiểm định bắt buộc, vì vậy người sử dụng cần đọc kỹ thành phần hoạt chất trước khi lựa chọn.

Chiến lược bảo vệ da toàn diện

Kem chống nắng là biện pháp bảo vệ quan trọng nhưng không đủ nếu được sử dụng đơn độc. Để bảo vệ da hiệu quả trong mùa hè, cần phối hợp thêm các biện pháp bổ sung gồm hạn chế ra nắng trong khung giờ cao điểm từ 10 giờ đến 14 giờ, đội mũ rộng vành, mặc trang phục che chắn hoặc có khả năng chống tia UV, đi giày dép phù hợp và đeo kính râm có khả năng lọc tia UV. Sự phối hợp đồng bộ giữa kem chống nắng và các biện pháp che chắn vật lý mới tạo nên lớp bảo vệ toàn diện và bền vững trước tác hại của tia UV.

Nguyên tắc sử dụng đúng cách

Lựa chọn đúng sản phẩm là điều kiện cần; sử dụng đúng cách mới quyết định hiệu quả thực sự. Kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút để da hấp thụ hoạt chất và đạt mức bảo vệ tối ưu.

Về liều lượng, hầu hết người lớn cần khoảng 30 mL (tương đương 1 ounce, xấp xỉ một cốc shot nhỏ) để bao phủ toàn bộ phần da không được quần áo che phủ. Riêng vùng mặt, lượng khuyến cáo là khoảng ¼ muỗng cà phê; nếu tính thêm cổ và tai, có thể cần đến ½ muỗng cà phê. Quy tắc hai ngón tay (bơm kem dọc theo chiều dài ngón trỏ và ngón giữa) là cách ước lượng thực hành cho mỗi vùng cơ thể tương đương khoảng 9% diện tích da, ví dụ toàn bộ vùng đầu và cổ. Bôi không đủ lượng sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ thực tế, dù sản phẩm có chỉ số SPF cao.

Trong quá trình bôi, một số vùng da thường bị bỏ sót nhưng có nguy cơ tổn thương cao, bao gồm tai, sau cổ, mu bàn chân, da đầu (với người tóc thưa) và môi. Các vùng này cần được chú ý bôi đều trong mỗi lần sử dụng. Ngoài ra, kem chống nắng cần được bôi lại sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời và ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều hoặc lau bằng khăn. Đây là bước thường bị bỏ qua nhưng có tính quyết định đối với hiệu quả bảo vệ liên tục. Cần lưu ý thêm rằng việc sử dụng kem chống nắng hằng ngày là cần thiết ngay cả trong điều kiện trời râm mát, ngồi dưới bóng cây hay ở trong nhà gần cửa sổ, vì tia UVA có khả năng xuyên qua mây và kính.

Tuân thủ đúng nguyên tắc lựa chọn và sử dụng kem chống nắng không chỉ giúp phòng tránh cháy nắng tức thời, mà còn đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa lão hóa da sớm, giảm nguy cơ ung thư da và duy trì sức khỏe làn da lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh cường độ tia UV ngày càng cao theo mùa tại Việt Nam.

Bác sĩ Chuyên khoa I – Lê Cao Trí

Trung tâm Da – U máu

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070