Mỏi cổ gáy do thường xuyên dùng thiết bị di động, có xoa bóp bấm huyệt được không?

Điện thoại thông minh và máy tính bảng đã trở thành những thiết bị quen thuộc trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, khi nhìn màn hình trong thời gian dài, nhiều người có xu hướng cúi đầu, đưa cổ ra trước, nhô vai hoặc giữ cơ thể gần như bất động. Sau một thời gian, vùng cổ gáy có thể xuất hiện cảm giác căng cứng, nặng mỏi, đau lan xuống vai hoặc hạn chế vận động.

Việc sử dụng thiết bị di động thường xuyên có liên quan đến đau mỏi cổ gáy, nhưng đây không phải nguyên nhân duy nhất. Triệu chứng còn chịu ảnh hưởng của thời gian giữ một tư thế, mức độ vận động, sức mạnh cơ cổ vai, căng thẳng tâm lý, chất lượng giấc ngủ và các bệnh lý có sẵn của cột sống cổ. Vì vậy, không nên mặc định mọi trường hợp đau cổ sau khi dùng điện thoại đều chỉ là “đau do sai tư thế”.

Mỏi cổ gáy có xoa bóp bấm huyệt được không?

Câu trả lời là có thể, đặc biệt khi triệu chứng chủ yếu liên quan đến căng cơ, mỏi cơ và quá tải do giữ tư thế kéo dài. Xoa bóp bấm huyệt là một phương pháp điều trị của Y học cổ truyền, được Bộ Y tế đưa vào hướng dẫn quy trình kỹ thuật và có kỹ thuật áp dụng trong điều trị hội chứng vai gáy.

Theo Y học cổ truyền, đau mỏi vùng cổ vai gáy có thể được xem xét trong phạm vi chứng Tý. Tùy biểu hiện cụ thể, thầy thuốc đánh giá nguyên nhân, tình trạng khí huyết, kinh lạc, hàn nhiệt, hư thực để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Với trường hợp đau mỏi liên quan đến tư thế và lao tổn, xoa bóp bấm huyệt có thể được sử dụng nhằm thư cân, điều hòa khí huyết và thông kinh hoạt lạc.

Trong thực hành, người điều trị có thể sử dụng các thủ pháp như xoa, xát, day, lăn, bóp và vận động nhẹ cột sống cổ. Các huyệt như Phong trì, Thiên trụ, Kiên tỉnh, Hợp cốc và A thị huyệt có thể được lựa chọn tùy tình trạng. Việc xác định huyệt, lực tác động và thời gian điều trị cần dựa trên thăm khám, thay vì áp dụng cùng một công thức cho tất cả mọi người.

Xoa bóp bấm huyệt có thể giúp một số người giảm cảm giác căng cơ, đau mỏi và cải thiện vận động cổ trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, phương pháp này không thể khắc phục triệt để triệu chứng nếu người bệnh vẫn liên tục cúi cổ, ngồi bất động hoặc không điều chỉnh cách sử dụng thiết bị.

Có thể tự xoa bóp tại nhà như thế nào?

Nếu chỉ mỏi nhẹ, không có chấn thương hoặc dấu hiệu bất thường, có thể dùng hai bàn tay xoa ấm vùng cổ gáy, sau đó day và bóp nhẹ các khối cơ phía sau cổ, vùng cơ thang và bờ trên vai. Mỗi lần có thể thực hiện khoảng 5–10 phút, với lực vừa phải và không gây đau tăng.

Không tự ấn sâu vào vùng trước hoặc hai bên cổ, không tác động trực tiếp lên mạch máu, khí quản hoặc tuyến giáp. Không bẻ, giật hoặc xoay cổ đột ngột để tạo tiếng kêu. Các thao tác mạnh có thể gây đau tăng và tiềm ẩn nguy cơ đối với người có bệnh lý cột sống, mạch máu hoặc loãng xương.

Không day, ấn hoặc vuốt trực tiếp lên nhãn cầu và mi mắt. Những huyệt nằm sát mắt như Tinh minh, Thừa khấp hoặc vùng bờ ổ mắt cần được thực hiện đúng kỹ thuật bởi người đã được đào tạo, không nên hướng dẫn cộng đồng tự tác động mạnh.

Điều chỉnh thói quen vẫn là phần không thể thiếu

Khi sử dụng điện thoại, nên đưa màn hình lên vị trí cao hơn thay vì liên tục cúi sát xuống. Có thể tựa cẳng tay lên bàn, gối hoặc tay vịn để tránh phải nhấc vai và gồng cơ quá lâu. Giữ lưng có điểm tựa, hai vai thả lỏng và thường xuyên thay đổi tư thế.

Không có một khoảng nghỉ cố định phù hợp cho tất cả mọi người. Nguyên tắc dễ thực hiện là không giữ cổ ở một tư thế quá lâu. Sau khoảng 20–30 phút, nên thay đổi tư thế, đứng lên đi lại hoặc thực hiện vài động tác nhẹ như thu cằm, xoay vai và nghiêng cổ trong biên độ không gây đau.

Duy trì vận động toàn thân, tập sức mạnh cơ cổ, vai và lưng trên cũng cần thiết đối với người phải dùng thiết bị nhiều giờ mỗi ngày. Xoa bóp bấm huyệt giúp xử lý triệu chứng, còn điều chỉnh tải vận động và cải thiện chức năng cơ mới giúp hạn chế tình trạng tái phát.

Khi nào không nên tự xoa bóp bấm huyệt?

Không tự thực hiện khi vừa bị té ngã hoặc chấn thương vùng cổ; vùng da đang viêm, nhiễm trùng, có vết thương hoặc xuất huyết; đang sốt cao; có bệnh ưa chảy máu, nguy cơ chảy máu, loãng xương nặng hoặc nghi ngờ gãy xương.

Phụ nữ mang thai, người đang dùng thuốc chống đông, người mắc bệnh tim, gan, thận nặng hoặc có khối u tại vùng điều trị cần được bác sĩ đánh giá trước khi xoa bóp bấm huyệt. Một số huyệt như Kiên tỉnh và Hợp cốc cũng không nên tự bấm mạnh trong thai kỳ.

Khi nào cần đi khám?

Nên đến cơ sở y tế nếu đau cổ kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng; đau lan xuống vai, cánh tay hoặc bàn tay; có tê bì, yếu tay, vụng về khi cầm nắm; chóng mặt nhiều, đi đứng không vững; đau đầu dữ dội; sốt; sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc triệu chứng xuất hiện sau chấn thương.

Mỏi cổ gáy do thường xuyên sử dụng thiết bị di động có thể được điều trị bằng xoa bóp bấm huyệt khi có chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, không nên xem đây là phương pháp có thể tự áp dụng cho mọi trường hợp. Thăm khám đúng, thực hiện đúng kỹ thuật và điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị mới giúp kiểm soát triệu chứng an toàn và bền vững hơn.

Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền

Lịch khám Chiều thứ 4 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070