Nghĩ lễ thế nào vừa vui vừa đảm bảo sức khỏe?

Kỳ nghỉ lễ dài ngày thường là dịp để về quê, đi du lịch, gặp gỡ gia đình, bạn bè hoặc đơn giản là dành nhiều thời gian hơn cho bản thân. Nhịp sinh hoạt vì thế cũng dễ thay đổi: ăn uống thất thường hơn, ngủ muộn, di chuyển nhiều, tham gia nhiều cuộc vui trong ngày.

Không cần biến kỳ nghỉ thành một lịch sinh hoạt quá khuôn mẫu. Một vài bữa ăn nhiều hơn thường ngày hay một buổi thức khuya không phải điều quá đáng lo ở người khỏe mạnh. Điều cần tránh là để nhiều thói quen bất lợi cùng kéo dài trong suốt kỳ nghỉ, khiến cơ thể mệt mỏi hoặc làm những bệnh đang được kiểm soát trở nên khó ổn định hơn.

Ăn ngon ngày lễ nhưng nên biết lúc nào là đúng và đủ

Ẩm thực là một phần của mỗi chuyến đi và những buổi sum họp. Khó có thể yêu cầu mọi người giữ nguyên chế độ ăn như ngày làm việc, nhưng cũng không nên để bữa nào trong ngày nghỉ cũng trở thành một bữa ăn quá nhiều.

Một tình huống khá thường gặp là bỏ hoặc ăn rất ít vào ban ngày để “dành bụng” cho buổi tiệc tối. Khi quá đói, chúng ta thường ăn nhanh và khó kiểm soát lượng thức ăn hơn. Ăn tương đối đều các bữa, dùng lượng vừa phải trước rồi lấy thêm nếu còn đói thường dễ thực hiện hơn việc kiêng cả ngày rồi ăn bù vào một bữa.

Trong những bữa có nhiều thịt, món chiên, nướng hoặc đồ ngọt, vẫn nên có rau và trái cây. Nước lọc nên được uống đều trong ngày, nhất là khi phải đi bộ nhiều, ở ngoài trời hoặc di chuyển trong thời tiết nóng.

Người đang mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, gout, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc một số bệnh tiêu hóa cần lưu ý hơn với những thay đổi đột ngột trong chế độ ăn. Nếu bác sĩ đã hướng dẫn chế độ ăn riêng, nên tiếp tục giữ những nguyên tắc chính thay vì tạm bỏ hoàn toàn vì đang đi nghỉ.

An toàn thực phẩm cũng là vấn đề dễ bị xem nhẹ khi đi chơi xa. Thức ăn nên được nấu chín kỹ, dùng khi còn nóng, hạn chế thực phẩm sống hoặc những món đã để lâu ở nhiệt độ thường. Khi lựa chọn hàng quán, cần quan sát điều kiện vệ sinh, cách bảo quản thực phẩm và nguồn nước sử dụng. Các nguyên tắc an toàn thực phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng nhấn mạnh việc giữ sạch, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ, bảo quản ở nhiệt độ phù hợp và sử dụng nước, nguyên liệu an toàn.

Rượu bia không nên trở thành điều bắt buộc của cuộc vui

Những dịp gặp gỡ bạn bè, người thân thường đi kèm các buổi tiệc và rượu bia. Điều dễ xảy ra trong kỳ nghỉ dài là lượng rượu bia không quá nhiều trong một lần nhưng được lặp lại liên tục qua nhiều ngày, hoặc uống nhiều hơn bình thường vì không phải đi làm vào hôm sau.

WHO cho biết không có mức sử dụng rượu bia nào hoàn toàn không có nguy cơ đối với sức khỏe. Nguy cơ tăng theo lượng uống, cách uống và tình trạng sức khỏe của từng người. Vì vậy, nếu có uống, nên giới hạn lượng sử dụng; người vốn không uống rượu bia không cần bắt đầu uống với lý do giao tiếp hoặc vì cho rằng một lượng rượu nhất định có lợi cho sức khỏe.

Người mắc bệnh gan, bệnh tiêu hóa, một số bệnh tim mạch hoặc đang sử dụng thuốc có khả năng tương tác với rượu bia càng cần thận trọng.

Riêng với việc tham gia giao thông, nguyên tắc nên được thống nhất từ trước cuộc vui: đã uống rượu bia thì không điều khiển phương tiện. Nếu đi theo nhóm, có thể bố trí người không uống để lái xe hoặc lựa chọn phương tiện khác để trở về.

Đừng biến kỳ nghỉ thành những ngày liên tục thiếu ngủ

Nhiều người tranh thủ kỳ nghỉ để đi chơi từ sáng đến khuya vì muốn tận dụng tối đa thời gian. Nhưng một lịch trình quá dày có thể khiến cơ thể mệt hơn cả những ngày đi làm.

Không nhất thiết phải đi ngủ và thức dậy đúng từng giờ như ngày thường. Tuy nhiên, thức quá khuya liên tục và ngủ quá ít có thể khiến cơ thể mệt mỏi, buồn ngủ vào ban ngày và giảm khả năng tập trung. Vấn đề này càng đáng lưu ý nếu hôm sau phải lái xe đường dài.

Nếu đang lái xe mà xuất hiện cảm giác buồn ngủ, mắt nặng, khó tập trung hoặc phải cố gắng để giữ tỉnh táo, nên dừng tại nơi an toàn để nghỉ. Không nên cố đi thêm chỉ vì muốn kịp lịch trình.

Những người lên kế hoạch nghỉ lễ khá dày cũng nên để lại một khoảng thời gian nghỉ giữa các hoạt động. Không nhất thiết địa điểm nào cũng phải đến hoặc chương trình nào cũng phải tham gia. Với người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền, việc có thời gian nghỉ trong ngày càng cần được tính đến ngay từ khi lên lịch.

Đi chơi ngoài trời, đừng đợi khát mới nhớ uống nước

Du lịch thường đồng nghĩa với đi bộ nhiều hơn, ở ngoài trời lâu hơn và đôi khi phải hoạt động vào thời điểm nắng nóng.

Nên uống nước đều trong ngày thay vì chỉ uống khi đã khát nhiều. Khi hoạt động ngoài trời, có thể chọn quần áo thoáng, đội mũ, tìm chỗ mát để nghỉ và tránh gắng sức kéo dài vào thời điểm nhiệt độ cao.

Người lớn tuổi, trẻ nhỏ và những người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận hoặc đái tháo đường có thể nhạy cảm hơn với thời tiết nóng. Nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt bất thường hoặc cảm giác kiệt sức khi đang ở ngoài trời, nên ngừng hoạt động và chuyển đến nơi mát để nghỉ.

Một lưu ý đặc biệt với các gia đình có trẻ nhỏ là tuyệt đối không để trẻ một mình trong ô tô đang đỗ, kể cả khi người lớn nghĩ rằng chỉ rời xe trong thời gian ngắn. Nhiệt độ bên trong xe có thể tăng nhanh khi trời nóng.

Ngồi xe nhiều giờ cũng cần cho cơ thể được cử động

Những chuyến đi bằng ô tô, xe khách, tàu hoặc máy bay có thể kéo dài nhiều giờ. Ngồi một tư thế quá lâu thường gây cảm giác cứng lưng, mỏi cổ vai gáy hoặc nặng chân.

Trong hành trình, nên thỉnh thoảng thay đổi tư thế, co duỗi cổ chân, cử động bàn chân và chân. Nếu điều kiện cho phép, có thể đứng lên đi lại; với chuyến đi bằng ô tô, những điểm dừng nghỉ cũng là lúc thích hợp để xuống xe vận động vài phút.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) lưu ý việc bất động kéo dài trong những chuyến đi trên khoảng bốn giờ có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch. Tuy nhiên, nguy cơ ở người khỏe mạnh nhìn chung thấp và đáng lưu ý hơn ở những người có thêm yếu tố nguy cơ như từng bị huyết khối, mới phẫu thuật hoặc chấn thương, béo phì, mang thai và giai đoạn sau sinh, đang mắc hoặc điều trị ung thư, sử dụng estrogen hoặc bị hạn chế vận động.

Người từng bị huyết khối hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ nên trao đổi trước với bác sĩ nếu dự kiến phải di chuyển đường dài. Không nên tự mua thuốc chống đông hoặc tự áp dụng các biện pháp dự phòng bằng thuốc.

Có bệnh mạn tính, nhớ kiểm tra thuốc trước khi lên đường

Trong lúc chuẩn bị quần áo, vé xe, đồ dùng cá nhân và lịch trình, thuốc điều trị lại là thứ khá dễ bị bỏ quên.

Người đang điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, hen, động kinh hoặc các bệnh mạn tính khác nên kiểm tra lượng thuốc trước chuyến đi, mang đủ cho thời gian dự kiến và có thể chuẩn bị thêm một lượng phù hợp phòng trường hợp hành trình bị kéo dài.

Thuốc cần được bảo quản theo đúng hướng dẫn. Các thuốc phải sử dụng đều đặn nên để ở vị trí dễ lấy, đặc biệt trong những chuyến đi có gửi hành lý.

Không nên tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều chỉ vì thấy sức khỏe đang ổn trong những ngày nghỉ. Sự ổn định đó trong nhiều trường hợp chính là kết quả của việc đang dùng thuốc đều đặn.

Người có nhiều bệnh nền hoặc sử dụng nhiều loại thuốc có thể lưu trong điện thoại danh sách thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng, bệnh đang điều trị và thông tin liên hệ của người thân. Những thông tin này có thể rất hữu ích nếu phải khám bệnh tại một nơi không quen thuộc.

Khi nào nên tạm dừng cuộc vui để đi khám?

Mệt sau một ngày di chuyển nhiều, đầy bụng sau một bữa ăn lớn hoặc thiếu ngủ sau một buổi tối kéo dài có thể cải thiện sau khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, không nên quy mọi triệu chứng xuất hiện trong kỳ nghỉ cho việc “ăn chơi hơi quá”.

Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở, ngất, rối loạn ý thức, yếu hoặc liệt đột ngột, co giật, nôn ói hoặc tiêu chảy nhiều kèm biểu hiện mất nước, sốt cao kèm lú lẫn, phản ứng dị ứng nặng hoặc các triệu chứng bất thường tiến triển nhanh, cần tìm sự trợ giúp y tế.

Người đang có bệnh mạn tính cũng nên đi khám nếu tình trạng vốn ổn định bỗng trở nên nặng hơn rõ rệt. Không nên cố chờ đến khi kết thúc chuyến đi hoặc trở về nhà mới xử lý.

Nghỉ lễ vẫn nên là khoảng thời gian được ăn những món mình thích, gặp những người mình muốn gặp và có những trải nghiệm khác với ngày thường. Giữ sức khỏe trong kỳ nghỉ không có nghĩa phải từ chối mọi cuộc vui. Ăn vừa đủ, hạn chế rượu bia, dành thời gian ngủ, vận động sau những giờ ngồi lâu, uống nước đều và tiếp tục dùng thuốc đúng chỉ định là những việc tương đối đơn giản để kỳ nghỉ kết thúc mà cơ thể vẫn đủ khỏe để trở lại nhịp sinh hoạt thường ngày.

TS BSCKII. Kiều Xuân Thy

Lịch khám sáng thứ 4 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070