Rối loạn giấc ngủ ở người cao tuổi – Đừng xem là chuyện bình thường của tuổi già

Nhiều người cho rằng tuổi càng cao thì càng ngủ ít, ngủ không sâu giấc là điều tất yếu. Thực tế, quá trình lão hóa làm thay đổi cấu trúc giấc ngủ nhưng không có nghĩa là người cao tuổi phải chấp nhận tình trạng mất ngủ kéo dài. Ở người cao tuổi, thời gian ngủ sâu giảm dần, dễ thức giấc giữa đêm, thường thức dậy sớm hơn và khó ngủ lại. Tuy nhiên, nếu mất ngủ kéo dài gây mệt mỏi, giảm trí nhớ hoặc ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày thì đó là một rối loạn cần được thăm khám và điều trị.

Rối loạn giấc ngủ phổ biến ở người cao tuổi

– Mất ngủ: Đây là rối loạn giấc ngủ thường gặp nhất. Biểu hiện gồm: khó đi vào giấc ngủ, thức giấc nhiều lần trong đêm, thức dậy quá sớm, ngủ không sâu giấc, mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày.

– Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn: Người bệnh thường ngáy to, ngưng thở từng cơn khi ngủ hoặc thức giấc đột ngột vì khó thở. Ngoài ra, người bệnh có thể đau đầu buổi sáng và buồn ngủ ban ngày. Tình trạng này làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, đột quỵ, nhồi máu cơ tim và sa sút trí tuệ.

– Hội chứng chân không yên: Người bệnh có cảm giác tê, bứt rứt chân hoặc kiến bò trong chân, muốn cử động chân liên tục khi nằm nghỉ. Triệu chứng thường xuất hiện vào buổi tối, gây khó ngủ.

– Rối loạn giấc ngủ liên quan bệnh lý thần kinh: Các bệnh như bệnh Parkinson, sa sút trí tuệ, bệnh Alzheimer đều có thể gây mất ngủ, đảo lộn chu kỳ thức – ngủ hoặc ngủ ngày nhiều hơn ngủ đêm.

Vì sao người cao tuổi dễ bị mất ngủ?

Những nguyên nhân quan trọng gây mất ngủ kéo dài gồm:

– Thay đổi sinh học của tuổi già: Sự suy giảm hormone melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ – khiến người cao tuổi khó ngủ hơn.

– Bệnh lý mạn tính: Tăng huyết áp, đái tháo đường, thoái hóa khớp, suy tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… đều có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn.

– Thuốc điều trị: Một số thuốc có thể gây mất ngủ như corticoid, thuốc lợi tiểu dùng buổi tối, một số thuốc chống trầm cảm, thuốc cường giao cảm.

– Yếu tố tâm lý: Người cao tuổi thường đối mặt với cô đơn, lo âu, trầm cảm, mất người thân, áp lực kinh tế hoặc bệnh tật.

Tác hại của mất ngủ ở người cao tuổi

Mất ngủ không chỉ gây mệt mỏi mà còn dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng:

– Giảm trí nhớ

– Giảm khả năng tập trung

– Tăng nguy cơ té ngã

– Tăng huyết áp, từ đó tăng nguy cơ đột quỵ

– Suy giảm miễn dịch

– Tăng nguy cơ trầm cảm

– Đẩy nhanh quá trình sa sút trí tuệ

Nghiên cứu cho thấy người cao tuổi ngủ dưới 5 giờ mỗi đêm có nguy cơ suy giảm nhận thức cao hơn so với người ngủ đủ giấc.

Làm thế nào để cải thiện giấc ngủ?

– Duy trì giờ ngủ cố định: Đi ngủ và thức dậy cùng một thời điểm mỗi ngày. Tránh ngủ nướng quá lâu vào buổi sáng.

– Tăng vận động thể lực: Các hoạt động phù hợp gồm đi bộ, dưỡng sinh, thái cực quyền, yoga nhẹ nhàng. Nên tập trước giờ ngủ ít nhất 3 giờ.

– Hạn chế chất kích thích: Tránh cà phê, trà đặc, nước tăng lực, thuốc lá, đặc biệt vào buổi chiều và tối.

– Tạo môi trường ngủ thuận lợi: Phòng ngủ yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ phù hợp, hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ.

– Điều trị bệnh nền: Người cao tuổi cần được theo dõi và điều trị các bệnh lý mạn tính đang mắc, vì các bệnh này có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn.

Rối loạn giấc ngủ theo Y học cổ truyền được mô tả tương đồng với chứng “thất miên”. Ở người cao tuổi, tình trạng này thường liên quan đến các thể bệnh như:

– Tâm tỳ lưỡng hư

– Tâm thận bất giao

– Can thận âm hư

– Đàm nhiệt nhiễu tâm

Tùy từng thể bệnh, thầy thuốc có thể áp dụng thuốc thảo dược, châm cứu, nhĩ châm hay xoa bóp bấm huyệt. Các bài tập dưỡng sinh, thái cực quyền, khí công hoặc thiền giúp điều hòa hơi thở, cải thiện tuần hoàn, giảm lo âu và nâng cao chất lượng giấc ngủ. Đây là những phương pháp đặc biệt phù hợp với người cao tuổi vì dễ thực hiện và ít tác dụng không mong muốn.

Khi nào cần đi khám?

Người cao tuổi nên đến cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu:

– Mất ngủ kéo dài trên 3 tháng

– Ngủ dưới 4–5 giờ mỗi đêm

– Buồn ngủ quá mức ban ngày

– Ngáy to, ngưng thở khi ngủ

– Giảm trí nhớ rõ rệt

– Lo âu hoặc trầm cảm đi kèm

Việc thăm khám sớm giúp phát hiện nguyên nhân và điều trị hiệu quả, tránh những biến chứng nguy hiểm.

Giấc ngủ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sức khỏe thể chất và tinh thần ở người cao tuổi. Mất ngủ không phải là “chuyện bình thường của tuổi già”. Khi giấc ngủ bị rối loạn kéo dài, người bệnh cần được đánh giá và điều trị đúng nguyên nhân để duy trì cuộc sống khỏe mạnh, minh mẫn và chất lượng.

Bác sĩ Chuyên khoa II – Nguyễn Thị Diễm Hương

Lịch khám Sáng thứ 5 hàng tuần

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070