Té ngã ở người cao tuổi: Rủi ro cao cần phòng ngừa

Té ngã là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây chấn thương, nhập viện và suy giảm chức năng ở người cao tuổi. Tại Việt Nam, mỗi năm có một tỷ lệ lớn người cao tuổi gặp tình trạng té ngã, trong đó một bộ phận không nhỏ phải nhập viện điều trị do chấn thương. Nguy cơ té ngã thường bắt đầu tăng rõ từ sau 60 tuổi, tần suất có thể ít nhất một lần mỗi năm, và tiếp tục gia tăng theo tuổi tác. Hệ quả của té ngã không chỉ dừng lại ở tổn thương thể chất mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng sống, khả năng tự lập, đồng thời tạo ra gánh nặng lớn cho gia đình và xã hội.

Té ngã ở người cao tuổi không phải do một nguyên nhân đơn lẻ, mà là kết quả của sự tác động đồng thời giữa suy giảm sức khỏe theo tuổi và môi trường sống không an toàn.

Những yếu tố môi trường làm tăng nguy cơ té ngã cần đặc biệt lưu ý

– Không gian sinh hoạt: phòng tắm, nhà vệ sinh, cầu thang, bậc thềm; sàn trơn trượt, sàn ướt; đồ đạc để thấp, dễ vấp ngã.

– Thời điểm sinh hoạt: đi vệ sinh ban đêm, sáng sớm khi chưa tỉnh táo hoàn toàn; di chuyển ở khu vực thiếu ánh sáng, không bật đèn.

– Vật dụng sinh hoạt: dép trơn, không có độ bám sàn; thảm, dây điện vướng lối đi; người đi lại yếu nhưng không sử dụng gậy hoặc sử dụng gậy, khung tập đi không phù hợp.

– Điều kiện sống: sống một mình, thiếu người hỗ trợ khi cần thiết.

– Thói quen sinh hoạt: đứng lên hoặc ngồi xuống quá nhanh; đi lại khi đang mệt, chóng mặt, choáng váng.

– Yếu tố tâm lý: dè dặt quá mức, lo sợ té ngã, trầm cảm, giảm tập trung.

Những yếu tố sức khỏe làm tăng nguy cơ té ngã

• Quá trình lão hóa tự nhiên: giảm sức cơ, yếu chân, giảm khả năng giữ thăng bằng; suy giảm thị lực, thính lực; phản xạ chậm.
• Bệnh lý mạn tính thường gặp:

– Tim mạch: tăng hoặc hạ huyết áp, rối loạn nhịp tim.

– Thần kinh: tai biến mạch máu não, Parkinson.

– Đái tháo đường: hạ đường huyết, tê bì chân tay.

– Loãng xương, thoái hóa khớp.

• Tác dụng phụ của thuốc: thuốc hạ huyết áp, thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc chống trầm cảm… có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, mất thăng bằng, đặc biệt trong giai đoạn đầu sử dụng hoặc khi thay đổi liều.

Hậu quả của té ngã ở người cao tuổi

Té ngã có thể để lại hậu quả nghiêm trọng và kéo dài, tác động toàn diện đến thể chất, tinh thần, gia đình và xã hội.

– Chấn thương thường gặp: gãy hoặc rạn nứt xương, bong gân, trật khớp, chấn thương vùng đầu.

– Biến chứng sau chấn thương: đi lại khó khăn, mất khả năng vận động độc lập, không tự chăm sóc được bản thân.

– Hệ quả tâm lý: hình thành nỗi sợ té ngã tái diễn, dè dặt khi đi lại, mất tự tin, hạn chế giao tiếp xã hội.

– Gánh nặng kinh tế: chi phí điều trị, phẫu thuật, phục hồi chức năng kéo dài; ảnh hưởng đến khả năng lao động và sinh hoạt của người chăm sóc.

Phòng ngừa té ngã – giải pháp then chốt bảo vệ sức khỏe người cao tuổi

Phòng ngừa té ngã đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự an toàn, bảo vệ sức khỏe và khả năng tự lập của người cao tuổi. Các biện pháp cần được thực hiện đồng bộ từ cá nhân, gia đình đến môi trường sống.

Chăm sóc sức khỏe định kỳ

– Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần hoặc sớm hơn khi có dấu hiệu bất thường.

– Kiểm tra thị lực, thính lực.

– Kiểm soát tốt các bệnh lý nền mạn tính.

Sử dụng thuốc an toàn

– Uống thuốc đúng, đủ theo chỉ định của bác sĩ.

– Không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định y tế.

– Lưu ý và theo dõi tác dụng phụ của thuốc trong sinh hoạt hằng ngày.

– Báo ngay cho nhân viên y tế hoặc đến cơ sở y tế gần nhất khi xuất hiện triệu chứng bất thường.

Tập luyện thể chất phù hợp

– Đi bộ nhẹ nhàng hằng ngày.

– Tập các bài tập thăng bằng, tăng sức mạnh cơ.

– Thực hiện các bài thể dục dưỡng sinh nhẹ nhàng, phù hợp thể trạng.

Những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ té ngã

– Chóng mặt, choáng váng.

– Yếu sức cơ rõ rệt, tê bì tay chân, đứng không vững, mất cân bằng.

– Hoa mắt, thị lực kém, nhìn không rõ môi trường xung quanh.

– Thính lực kém, khó nghe các tín hiệu cảnh báo.

Can thiệp giảm thiểu nguy cơ té ngã

– Khi xuất hiện triệu chứng cảnh báo, cần ngồi hoặc nằm xuống từ từ, giữ an toàn và thông báo cho nhân viên y tế.

– Không đi lại ngay sau khi dùng thuốc có tác dụng phụ gây chóng mặt, choáng váng hoặc hạ huyết áp tư thế.

– Luôn bật đèn đầy đủ khi di chuyển.

– Sử dụng giày dép chống trượt; giữ sàn nhà khô ráo, gọn gàng.

– Dán cảnh báo tại khu vực cầu thang, bậc thềm, nơi trơn trượt.

– Có người hỗ trợ đối với người đi lại yếu, thị lực hoặc thính lực kém.

– Lắp tay vịn tại nhà vệ sinh, cầu thang.

– Sử dụng thanh chắn giường khi người cao tuổi nằm một mình.

– Dùng gậy hoặc khung tập đi khi cần thiết.

– Động viên tinh thần, tránh để người cao tuổi sống cô lập.

– Theo dõi, nhắc nhở thường xuyên trong sinh hoạt hằng ngày.

Té ngã ở người cao tuổi không phải là hệ quả tất yếu của tuổi già, mà phần lớn có thể phòng ngừa được nếu được quan tâm đúng mức. Việc nhận diện sớm nguy cơ, điều chỉnh môi trường sống, chăm sóc sức khỏe toàn diện và đồng hành cùng người cao tuổi chính là chìa khóa giúp họ sống an toàn, chủ động và chất lượng hơn mỗi ngày.

CNĐD. Nguyễn Thị Thu Hằng

Khoa Y học cổ truyền

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070