Trong bối cảnh đó, thực dưỡng không phải là một trào lưu “ăn kiêng” khắc khổ, mà là một hệ thống ăn uống khoa học – cân bằng – hài hòa giữa ba cột trụ trong thuyết Tam nhân gồm “Thời – Địa – Nhân”, hoàn toàn có thể ứng dụng linh hoạt trong ngày Tết. Vấn đề không phải là “ăn ít đi cho tốt”, mà là ăn đúng – ăn hài hòa – ăn có ý thức, để vừa giữ được tinh thần Tết, vừa bảo toàn sức khỏe thân tâm.
Thực dưỡng dưới góc nhìn Y học cổ truyền
Thực dưỡng là phương pháp ăn uống dựa trên nguyên lý cân bằng Âm Dương, Ngũ hành lấy ngũ cốc nguyên hạt làm trung tâm, kết hợp hài hòa các nhóm thực phẩm theo mùa, theo thể trạng và môi trường sống. Điểm cốt lõi của thực dưỡng không nằm ở việc “kiêng tuyệt đối”, mà ở sự quân bình giữa các nhóm thực phẩm.
Cơ thể con người là một hệ thống động, luôn chịu tác động của môi trường, khí hậu, cảm xúc và chế độ ăn. Khi ăn uống quá thiên lệch (quá nhiều thịt, đường, rượu bia, thức ăn tinh chế), cơ thể sẽ nghiêng về hướng cực Âm hoặc cực Dương, dẫn đến rối loạn chuyển hóa và bệnh tật. Ngược lại, ăn uống quân bình giúp cơ thể tự điều chỉnh, tăng khả năng thích nghi và phòng bệnh.
Tết, với đặc trưng “ăn nhiều – uống nhiều – vận động ít – giờ giấc sinh hoạt đảo lộn”, chính là thời điểm rất dễ làm mất cân bằng của cơ thể.
Vì sao thực phẩm ngày Tết dễ khiến cơ thể mất cân bằng?
Nhìn vào mâm cỗ Tết truyền thống, ta thấy rất rõ các thực phẩm mang tính Dương thịnh như nhiều đạm động vật (giò chả, thịt heo, gà, bò…), chất béo, chiên rán, đường tinh luyện (bánh kẹo, mứt) và rượu bia. Nếu kéo dài, tình trạng này dễ gây nhiệt tích, thấp trệ tại Tỳ Vị theo Y học cổ truyền, hoặc rối loạn chuyển hóa theo Y học hiện đại.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng vấn đề không nằm ở bản thân món ăn Tết, mà ở tần suất, tỷ lệ và cách phối hợp trong bữa ăn ngày Tết. Thực dưỡng không phủ nhận giá trị văn hóa của mâm cỗ Tết, mà giúp chúng ta điều chỉnh lại cấu trúc bữa ăn để cơ thể không bị quá tải.
Thực dưỡng ngày Tết không nhàm chán như nhiều người nghĩ
Nhiều người cho rằng thực dưỡng đồng nghĩa với “ăn nhạt, ăn khổ”. Thực tế, đó là một hiểu lầm phổ biến. Thực dưỡng không chống lại vị ngon, mà chống lại sự lệ thuộc vị giác. Khi vị giác được điều chỉnh lại, ta sẽ cảm nhận rõ vị ngọt tự nhiên của ngũ cốc, vị tươi ngon của thịt cá và vị thanh của rau củ.
Ngày Tết, ta hoàn toàn có thể sáng tạo một số món ăn ngon lành như bánh chưng gạo lứt nhân đậu nấm đậu đỏ, đậu gà xào sả ớt, canh rong biển đậu phụ, gỏi rau củ ức gà sốt mè rang, giò chả làm từ nấm hoặc ức gà, trà hoa cúc thanh ngọt thay nước ngọt có gas,…
Những món ăn này không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn mang tính thẩm mỹ, tinh tế, phù hợp không khí Tết.
Thực dưỡng và sức khỏe tinh thần những ngày đầu năm mới
Ăn uống không chỉ nuôi dưỡng cơ thể, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng và cảm xúc. Thức ăn quá béo, quá ngọt, nhiều rượu bia có thể khiến hệ thần kinh bị kích thích quá mức, gây cáu gắt, hồi hộp, mất ngủ.
Ngược lại, chế độ ăn quân bình giúp tinh thần ổn định, thư thái, dễ ngủ hơn và giữ được sự hòa nhã trong giao tiếp gia đình – điều vốn rất quan trọng trong những ngày đầu năm.
Tết không chỉ là “ăn cho ngon”, mà là ăn để vui, để khỏe, để giữ trọn niềm sum họp.
Gợi ý thực đơn thực dưỡng ba ngày Tết
(Áp dụng linh hoạt, có thể hoán đổi các nhóm thực phẩm phù hợp theo sinh hoạt từng gia đình)
Thực đơn cho người thể chất Đàm thấp (người béo, dễ đầy bụng, khó tiêu)
-
Ngày 1
Sáng: Cháo gạo lứt nấu ức gà và trà quất hồng bì
Trưa: Cơm gạo lứt kèm đậu gà xào sả ớt, canh rong biển đậu phụ và rau cải luộc chấm sốt mè rang
Tối: Súp rau củ (củ cải, cà rốt, bắp cải) và tôm hấp
-
Ngày 2
Sáng: Bánh chưng gạo lứt nhân nấm đậu đỏ (lượng nửa chén) và trà hoa cúc
Trưa: Bún gạo lứt chan nước chả cá hầm rau củ
Tối: Cháo hạt kê, cá phi lê áp chảo và salad rong biển sốt mè rang
-
Ngày 3
Sáng: Cháo yến mạch nấu bí đỏ và trà vỏ bưởi
Trưa: Cơm gạo lứt, mực xào rau củ ít dầu, canh giá hẹ nấu đậu hũ
Tối: Cháo yến mạch cá hồi và salad rau củ
Lưu ý:
Tránh rượu bia, đồ chiên rán
Hạn chế ăn uống thực phẩm lạnh
Đi bộ nhẹ sau bữa ăn
Thực đơn cho người thể chất hư nhược (người mệt mỏi, tiêu hóa kém, sợ lạnh)
-
Ngày 1
Sáng: Cháo gạo lứt nấu hạt sen, thêm ít gừng sợi mỏng
Trưa: Cơm gạo lứt, canh gà hầm rau củ và đậu phụ kho nhạt
Tối: Cháo hạt kê, sườn ram nhạt, trà Quế chi
-
Ngày 2
Sáng: Bánh chưng gạo lứt nhân nấm đậu đỏ (lượng nửa chén) và trà táo đỏ long nhãn
Trưa: Cơm gạo lứt, canh bí đỏ đậu xanh nấu thịt nạc, súp lơ hấp
Tối: Súp rau củ nấu tôm, trà gừng
-
Ngày 3
Sáng: Cháo yến mạch nấu táo đỏ và trà Đảng sâm – Cam thảo
Trưa: Cơm gạo lứt, cá hấp hành gừng, canh rau củ
Tối: Cháo hạt kê cá hồi
Lưu ý:
Ăn ấm, tránh đồ lạnh
Không bỏ bữa
Nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế thức khuya
Tóm lại, thực dưỡng ngày Tết không phải là một khuôn mẫu cứng nhắc, mà là một thái độ sống quân bình. Chỉ cần một chút điều chỉnh trong lựa chọn thực phẩm và cách ăn, chúng ta hoàn toàn có thể tận hưởng trọn vẹn hương vị Tết mà không đánh đổi sức khỏe.
Một cái Tết lành mạnh không nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà ở cơ thể nhẹ nhàng, tinh thần an yên và năng lượng tích cực cho một năm mới bắt đầu.
BSNT.BSCKI. Lê Ngọc Châu
————————————–
Mọi chi tiết xin liên hệ:
Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3
221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM
Thời gian hoạt động:
– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.
– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.
Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070
