Ung thư đại tràng vì sao ngày càng trẻ hóa?

Ung thư đại trực tràng là loại ung thư được chẩn đoán phổ biến thứ ba và là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng thứ hai, gây ra hơn 1,9 triệu ca mới và gần 904.000 ca tử vong vào năm 2022 trên toàn thế giới. Ung thư đại trực tràng vốn được xem là bệnh của tuổi già, nhưng những năm gần đây, nó đang gia tăng ở những người trong độ tuổi 20, 30 và 40. Những người trẻ hơn nhiều so với độ tuổi trung bình của đối tượng mắc căn bệnh này, thường là ở độ tuổi 50, 60 trở lên. Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, số ca ung thư trực tràng ở những người dưới 50 tuổi dự kiến sẽ tăng gần gấp đôi vào năm 2030.

Ở người lớn tuổi, ung thư đại trực tràng thường phát triển chậm. Quá trình hình thành polyp rồi chuyển thành ung thư kéo dài nhiều năm, đôi khi cả chục năm. Ung thư đại trực tràng trong nhóm đối tượng này, thường gắn với sự lão hóa tự nhiên của tế bào, là sự tích lũy dần dần các tổn thương. Nhưng ở người trẻ, nhiều trường hợp mắc bệnh giai đoạn sớm nhưng lại mang đặc điểm ác tính mạnh hơn, có xu hướng xâm lấn nhanh, thậm chí di căn ngay khi mới phát hiện. Nền tảng bệnh học trên người trẻ có thể có các đột biến gen, rối loạn miễn dịch hoặc những thay đổi bất thường trong hệ vi sinh đường ruột. Một số nghiên cứu hồi cứu cho kết quả rằng, tỉ lệ bệnh nhân trẻ tuổi được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng ở giai đoạn IV là 38,7% và giai đoạn I là 3,2%.

Có nhiều nguyên nhân giải thích vì sao tỉ lệ ung thư đại trực tràng ở người trẻ tăng lên. Trước hết, lối sống ngày nay đã thay đổi quá nhiều so với khoảng vài chục năm trước. Các chế độ ăn như ăn giàu thịt đỏ, thức ăn chế biến sẵn, ít rau xanh, ít chất xơ, góp phần làm đại tràng bị tổn thương lâu ngày. Thêm vào đó là thói quen ít vận động, ngồi quá lâu, béo phì, stress kéo dài, sử dụng rượu bia, thuốc lá và thức khuya… Tất cả những thói quen đó góp phần tạo thành một môi trường bất lợi, khiến tế bào dễ bị viêm mạn tính và biến đổi. Một phần nhỏ người trẻ mắc bệnh do yếu tố di truyền, nhưng đây chỉ chiếm thiểu số.

Dù vậy, ung thư đại trực tràng vẫn có những dấu hiệu cảnh báo sớm. Những thay đổi về thói quen đại tiện, như lúc táo, lúc lỏng, phân nhỏ dẹt, đi đại tiện xong vẫn thấy chưa hết phân hoặc thấy có máu, đều là các tín hiệu không nên bỏ qua. Ngoài ra, có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân khác, chẳng hạn như đau bụng âm ỉ kéo dài, nhất là vùng hố chậu trái, sụt cân không rõ lý do, thiếu máu thiếu sắt mà không tìm được nguyên nhân.

Tầm soát là con đường duy nhất giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm. Nếu không có yếu tố nguy cơ, nên bắt đầu từ tuổi 45. Nhưng trong bối cảnh bệnh đang trẻ hóa, những người có lối sống kém lành mạnh hoặc có triệu chứng mơ hồ nên cân nhắc tầm soát từ tuổi 40. Riêng những trường hợp có tiền sử gia đình hoặc hội chứng di truyền thì phải tầm soát sớm hơn nhiều, thậm chí từ tuổi 25–30 tùy vào loại đột biến. Phương pháp hiệu quả nhất vẫn là nội soi đại tràng toàn bộ, để quan sát trực tiếp, sinh thiết ngay khi cần của nội soi. Các xét nghiệm khác tùy trường hợp cụ thể sẽ được bổ sung.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh, người trẻ buộc phải thay đổi lối sống hiện nay. Phải ăn uống điều độ, ăn nhiều rau củ, hạn chế thịt đỏ, tránh đồ chiên nướng, duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn, ngủ đủ giấc, giữ nhịp sống cân bằng. Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì, bền bỉ trong một thời gian dài sẽ bảo vệ đại tràng tốt hơn bất kỳ loại thuốc nào. Hệ vi sinh đường ruột cũng cần được chăm sóc, tránh dùng kháng sinh bừa bãi.

Ung thư đại trực tràng ở người trẻ không phải là điều không thể tránh khỏi. Nó thường là kết quả của lối sống, chế độ ăn uống và cách thức chăm sóc cơ thể. Tuy nhiên, căn bệnh này hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và ngăn chặn hiệu quả nếu chúng ta có sự cảnh giác đúng mức, tầm soát định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh. Quan trọng nhất là mỗi người cần biết lắng nghe cơ thể mình, thật sự lắng nghe để nhận ra những dấu hiệu bất thường ngay từ khi còn sớm.

ThS BSCKI BSNT. Ngô Văn Tân

Phòng khám Hỗ trợ điều trị Ung thư

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

————————————–

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh – Cơ sở 3

221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – Thành phố Hồ Chí Minh

Thời gian hoạt động:

– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.

– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.

Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070