Y học cổ truyền và những điều cần biết
“Bác sĩ bắt mạch một chút rồi biết hết bệnh” là cách nhiều người vẫn hình dung khi nhắc đến khám Y học cổ truyền.
Có lẽ hình ảnh ấy quen thuộc đến mức đôi khi khiến chúng ta nghĩ rằng xem mạch gần như là toàn bộ quá trình khám. Nhưng trong Y học cổ truyền, bắt mạch chỉ là một phần của Thiết chẩn, và Thiết cũng chỉ là một trong bốn phương pháp của Tứ chẩn: Vọng – Văn – Vấn – Thiết.
Vọng là quan sát. Bác sĩ nhìn thần sắc, hình thái, sắc mặt, lưỡi và những biểu hiện có thể nhận biết qua quan sát.
Văn là nghe và ngửi. Tiếng nói, hơi thở, tiếng ho, những âm thanh bất thường hay một số mùi đặc trưng đều có thể cung cấp thêm thông tin trong quá trình thăm khám.
Vấn là hỏi bệnh. Đây là phần rất dễ bị xem nhẹ nếu chúng ta cho rằng bác sĩ Y học cổ truyền chỉ cần nhìn và bắt mạch là đủ. Thực tế, bác sĩ cần biết người bệnh khó chịu như thế nào, triệu chứng xuất hiện từ bao giờ, diễn tiến ra sao, ăn uống, đại tiểu tiện, giấc ngủ, cảm giác nóng lạnh, ra mồ hôi, đau ở đâu, khát hay không, những bệnh đã mắc và những thuốc đang sử dụng.
Trong Vấn chẩn, người xưa còn hệ thống hóa việc hỏi bệnh thành “Thập vấn” – có thể hiểu là những nhóm câu hỏi giúp người thầy thuốc lần lượt khai thác các biểu hiện của cơ thể thay vì chỉ tập trung vào triệu chứng khiến người bệnh đến khám. Hỏi về hàn – nhiệt, mồ hôi, đầu và thân mình, đại tiểu tiện, ăn uống, vùng ngực bụng, cảm giác khát, bệnh cũ cùng những biểu hiện liên quan đều là những mảnh thông tin giúp việc nhận định được đầy đủ hơn.
Cuối cùng là Thiết – tiếp xúc trực tiếp để thăm khám, trong đó có xem mạch và sờ, ấn những vị trí cần thiết. Vì vậy, bắt mạch có giá trị riêng trong hệ thống chẩn đoán Y học cổ truyền, nhưng không đứng tách khỏi những thông tin thu được từ Vọng, Văn và Vấn.
Điều đáng chú ý là bốn phương pháp này không được thực hiện như bốn phần hoàn toàn riêng biệt. Thông tin từ Tứ chẩn cần được đặt cạnh nhau, đối chiếu và tổng hợp theo hệ thống lý luận của Y học cổ truyền trước khi bác sĩ đi đến nhận định về tình trạng của người bệnh và cân nhắc hướng điều trị.
Khi khám tại bệnh viện, quá trình ấy còn được đặt trong một bức tranh rộng hơn. Tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hoặc những thăm dò cần thiết của y học hiện đại vẫn cần được xem xét khi có chỉ định. Hai hệ thống có cách tiếp cận và ngôn ngữ chẩn đoán khác nhau, nhưng trong thực hành lâm sàng, những thông tin cần thiết đều hướng đến mục tiêu hiểu người bệnh đầy đủ và an toàn hơn.
Vì vậy, có lẽ không nên “thử tài” bác sĩ Y học cổ truyền bằng cách không nói mình mắc bệnh gì rồi chờ xem một lần bắt mạch có đoán ra hay không. Người bệnh càng mô tả đầy đủ triệu chứng, diễn tiến, bệnh nền, thuốc đang dùng và những thay đổi của cơ thể, bác sĩ càng có thêm dữ liệu để thực hiện việc thăm khám đúng nghĩa.
Bởi giá trị của khám bệnh bằng Y học cổ truyền không nằm ở chuyện “bắt mạch rồi biết hết bệnh”. Mà nằm ở việc ứng dụng Tứ chẩn, đồng thời phối hợp khi cần với các phương pháp thăm khám của y học hiện đại và các xét nghiệm cận lâm sàng, để ghép tất cả những thông tin thu được thành một bức tranh đầy đủ và chính xác hơn, giúp đưa ra chẩn đoán đúng nhất và không bỏ sót bệnh trước khi lựa chọn phương pháp điều trị.
Người bệnh cần được thăm khám trước để hiểu đúng tình trạng. Phương pháp điều trị sẽ được cân nhắc sau.
————————————–
Mọi chi tiết xin liên hệ:
Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3
221B Hoàng Văn Thụ – Phường Phú Nhuận – TPHCM
Thời gian hoạt động:
– Thứ 2 đến Thứ 6 sáng từ 7h00 – 11h30, chiều từ 13h00 – 16h30.
– Thứ 7 từ 7h00 – 11h30, chiều Thứ 7 và ngày Chủ Nhật nghỉ.
Điện thoại: 02838.444.771 – 02838.420.070
